افضل در قربانى حج ، شتر و گاو ماده ، سپس ميش نر و در مرتبهء بعد تيس است . « 2 »
تيسير
تيسير : آسان گردانيدن .
تيسير در شرع عبارت است از آسان و سهل قرار دادن احكام بر مكلّف ؛ بهگونهاى كه نه تنها فراتر از وسع او نباشد بلكه كمتر از طاقت او باشد . تيسير يا به آسان و سهل قرار دادن احكام در مقام جعل و تشريع آنها است و يا به برداشتن حكمى كه به سبب ظروف و حالات خاص براى مكلّفى حرجى شده است . بنابراين تيسير ، اعم از تخفيف است ؛ زيرا تخفيف عبارت است از برداشتن مشقّت حكمى كه در اصل داراى مشقّت نيست ، ليكن بر اثر عوارضى براى برخى مكلّفان داراى مشقّت غير متعارف گرديده است . بنابر اين به آسان قرار دادن حكم در مقام تشريع ، تخفيف اطلاق نمىشود . از اين عنوان در ابواب مختلف فقهى اعم از عبادات و معاملات به مناسبت سخن رفته است .
تيسير در احكام و تكاليف : يسر و انتفاى حرج دو صفت اساسى براى احكام و تكاليف در شرع مقدّس است .
در قرآن كريم آمده است : « او شما را برگزيده است و براى شما در دين مشقّتى قرار نداده است » « 1 » و در آيهاى ديگر آمده است : « خداوند براى شما آسانى مىخواهد و دشوارى نمىخواهد » « 2 » و در آيهاى ديگر مىفرمايد : « خداوند مىخواهد بر شما آسان گيرد و انسان ، ناتوان آفريده شده است » . « 3 » در حديثى از رسول اكرم صلّى اللّه عليه و آله آمده است :
« من به آيين معتدل و آسان برانگيخته شدهام . » « 4 »
انواع يسر در شرع : يسر در دين يا در فهم مسائل و احكام آن است و يا در عمل به تكاليف .
يسر در فهم شريعت : خداوند هر رسولى را به زبان قوم او فرستاده تا سخن او را بفهمند « 5 » و قرآن را به زبان
هامش
( 2 ) . الجامع للشرائع / 211 ؛ جواهر الكلام 19 / 154 - 155 .
1 . حج / 78
2 . بقرة / 185
3 . نساء / 28
4 . وسائل الشيعة 8 / 116
5 . ابراهيم / 4