تكلّم
تكلّم : سخن گفتن .
از آن در بابهاى طهارت ، صلات ، حج ، نكاح و قضاء به مناسبت سخن رفته است .
تكلّم در فقه يا به اعتبار انطباق عنوانى از عناوين خاص ، موضوع حكم قرار گرفته است - مانند تكلّم به اعتبار انطباق عنوان ارشاد جاهل ( - - ) ارشاد ) يا امر به معروف و نهى از منكر ( - - ) امر به معروف و نهى از منكر ) بر آن ، كه با شرايطى واجب مىشود . تكلّم به عنوان دعا ( - - ) دعا ) و ذكر ( - - ) ذكر ) مستحب و به عنوان غيبت ( - - ) غيبت ) و تهمت ( - - ) بهتان ) حرام است - و يا به اعتبار خود تكلّم . احكام قسم نخست در عناوين خاصّ خود مطرح خواهد شد . در اينجا به احكام قسم دوم اشاره مىكنيم .
حكم : تكلّم بنفسه امرى مباح است ؛ ليكن به سبب عروض حالاتى ، احكام ديگرى مىيابد كه بدان اشاره مىشود .
تكلّم حرام : سخن گفتن در اثناى خطبهء نماز جمعه بنابر مشهور ، حرام است « 1 » ( - - ) نماز جمعه ) . برخى تكلّم بين اقامه ( - - ) اقامه ) و بعد از اقامه و نيز در نماز جماعت براى نمازگزاران بعد از شنيدن « قد قامت الصّلاة » را حرام دانستهاند . البتّه تكلّم به كلام مرتبط با نماز مانند تقديم امام و تسويهء صفوف را از حكم ياد شده استثنا كرده و آن را جايز دانستهاند . « 2 »
تكلّم مكروه : سخن گفتن در موارد زير مكروه است : هنگام تخلّى « 3 » ( - - ) تخلّى ) ، در تشييع جنازه ، « 4 » نزد محتضر ( - - ) احتضار ) افزون بر مقدار نياز ، « 5 » در اثناى استخاره « 6 » ( - - ) استخاره ) ، نسبت به امور دنيوى در
هامش
( 1 ) . الحدائق الناضرة 10 / 96 ؛ جواهر الكلام 11 / 292
( 2 ) . جواهر الكلام 9 / 98 - 100
( 3 ) . 2 / 73
( 4 ) . العروة الوثقى 1 / 419
( 5 ) . 376
( 6 ) . جواهر الكلام 12 / 162