تكبير
تكبير : گفتن اللّه اكبر .
از آن در بابهاى طهارت ، صلات ، حج و تجارت سخن رفته است .
حكم : ذكر « اللّه أكبر » داراى فضيلت و ثواب فراوانى است و گفتن ؛ بلكه مداومت بر آن در همهء احوال ، مستحب است . « 1 » ضمن آنكه از اجزاى بسيارى از دعاها و اذكار واجب همچون تسبيحات اربع ( - - ) تسبيحات اربع ) و مستحب ، مانند تسبيحات حضرت فاطمه عليها السّلام ( - - ) تسبيح حضرت فاطمه ) و نيز از فصول اذان ( - - ) اذان ) و اقامه ( - - ) اقامه ) به شمار مىرود .
در نماز : تكبير در نماز يا واجب است يا مستحب .
تكبير واجب : تكبيرة الإحرام ( - - ) تكبيرة الإحرام ) - كه به آن تكبير افتتاح نيز گفته مىشود - از اجزاء ، بلكه اركان نماز است و بدون آن نماز صحيح نخواهد بود . « 2 » گفتن پنج تكبير در نماز بر ميّت مؤمن ، واجب است « 3 » ( - - ) نماز ميّت ) .
در نماز عيدين ( فطر و قربان ) علاوه بر تكبيرة الإحرام ، براى قنوت نه تكبير ديگر ( پنج تكبير در ركعت اوّل و چهار تكبير در ركعت دوم ) گفته مىشود .
برخى ، آنها را واجب دانستهاند « 4 » ( - - ) نماز عيد ) .
تكبير مستحب : به جز تكبيرة الإحرام ، گفتن شش تكبير ديگر در آغاز نماز - كه از آنها به تكبيرات افتتاح ( - - ) تكبيرات افتتاح ) تعبير مىشود - و نيز براى انتقال از حالتى به حالت ديگر - و نيز براى انتقال از قيام به ركوع ، از ركوع به سجده ، از سجدهء اوّل به سجدهء دوم ، هنگام برخاستن از سجده و براى قنوت - مستحب است .
بنابراين در نماز دو ركعتى ، يازده تكبير ، در سه ركعتى شانزده و در چهار ركعتى 21 تكبير مستحب است . « 5 » قول به استحباب تكبير قبل از ركوع و نيز قبل و بعد از سجده ، نظر مشهور است . از برخى قدما وجوب آن نقل شده است . « 6 » گفتن سه بار تكبير از مستحبات تعقيب نماز است . « 7 »
آداب تكبير در نماز : بنابر مشهور مستحب است نمازگزار هنگام تكبير
هامش
( 1 ) . وسائل الشيعة 7 / 183 - 191
( 2 ) . جواهر الكلام 9 / 201
( 3 ) . 12 / 31
( 4 ) . 11 / 395
( 5 ) . 10 / 351 - 352
( 6 ) . 101 - 103 و 169 ؛ الحدائق الناضرة 8 / 290
( 7 ) . جواهر الكلام 10 / 408