در موارد شكستگى استخوان و در مثل جائفه ( - - ) جائفه ) و مأمومه ( - - ) آمّه ) جارى نمىگردد . « 2 »
تغسيل
- - ) غسل
تغليب
تغليب : غلبه دادن حكمى بر حكمى ديگر در يك موضوع .
از آن در بابهايى نظير طهارت ، نكاح ، تدبير ، صيد و ذباحه و لقطه سخن رفته است .
مهمترين موارد تغليب در فقه عبارت است از :
1 . تغليب حرام بر حلال : از جمله قواعد مورد استناد فقها قاعدهء تغليب حرام بر حلال است ( - - ) قاعدهء تغليب ) .
البتّه كلّيت اين قاعده محل اختلاف و اشكال مىباشد ؛ « 1 » ليكن در مواردى به آن عمل شده است ، مانند مورد شبههء محصوره ( - - ) شبههء محصوره ) همچون اشتباه آبى بين آب غصبى و آب مباح كه بنابر مشهور از هر دو بايد اجتناب كرد . يا اشتباه گوشتى ، بين گوشت تذكيه شده و غير آن كه اجتناب از آن بنابر قول مشهور واجب است . هنگام شك در تذكيه به جهت شك در تحقّق شرايط آن در شبههء موضوعى ( - - ) شبههء موضوعى ) اجتناب از گوشت مشكوك التذكيه واجب است ( - - ) تذكيه ) .
2 . تغليب حرّيت بر بردگى : در دوران امر بين حرّيت و بردگى ، غلبه با حرّيت است ؛ « 2 » ازاينرو ، بنابر مشهور اگر مولا بعض برده را آزاد كند آزادى به تمام برده سرايت مىنمايد ؛ هرچند مولا به مقدار همان بعض مالك برده باشد « 3 » ( - - ) عتق ) .
همچنين بنابر مشهور فرزندى كه يكى از والدين او حرّ و ديگرى برده است ، به حرّ ملحق مىشود و محكوم به حرّيت خواهد بود . « 4 »
3 . تغليب اسلام بر كفر : جانب اسلام بر جانب كفر غلبه دارد ؛ ازاينرو ، با مسلمان بودن يكى از پدر و مادر ، فرزند نابالغ آنان محكوم به اسلام خواهد بود « 5 » و نيز كودك پيدا شده در سرزمين اسلام يا در سرزمين كفر كه مسلمانان نيز در
هامش
( 2 ) . شرائع الإسلام 4 / 1007 ؛ جواهر الكلام 42 / 354 - 355 .
1 . مستمسك العروة 14 / 99
2 . مختلف الشيعة 7 / 264 ؛ ايضاح الفوائد 1 / 231
3 . جواهر الكلام 34 / 152 - 154
4 . 30 / 213
5 . 38 / 183 و 39 / 25