نمازگزار را به گوشهء چشم اختصاص ندادهاند ، بلكه اشاره به طرف راست را به هر نحو - خواه به گوشهء چشم يا به صورت يا بينى و يا غير آن - بهگونهاى كه منافات با استقبال نداشته باشد ، جايز دانستهاند ؛ « 15 » ليكن دربارهء مأموم اختلاف كردهاند كه آيا نحوهء اشارهء وى همانند امام است « 16 » يا اشارهء مأموم ، التفات به سمت راست و چپ با صورت است ، به مقدارى كه از قبله منحرف نشود ؟ « 17 »
نشستن به نحو اقعاء ( - - ) اقعاء ) در حال تسليم كراهت دارد . « 18 »
تسميت
تسميت [ - تشميت ] : گفتن « يرحمك اللّه » به عطسهكننده .
در باب طهارت و صلات به مناسبت آمده است .
اگر مؤمنى عطسه كرد ، تسميت ( « گفتن « يرحمك اللّه » ) به او ، حتّى - بنابر تصريح بسيارى از فقها - براى نمازگزار ، مستحب است . پاسخ دادن تسميت با گفتن « يغفر اللّه لكم » يا « يغفر اللّه لكم و يرحمكم اللّه » مستحب است . برخى پاسخ دادن را واجب دانستهاند . « 1 » تسميت كسى كه تا سه بار پشت سر هم عطسه كند مستحب است . « 2 » سخن گفتن در حال تخلّى ( - - ) تخلّى ) كراهت دارد ، ليكن تسميت مكروه نيست . « 3 »
تسميع
تسميع [ - سمعله ] : گفتن « سمع اللّه لمن حمده » .
در باب صلات آمده است .
هامش
( 15 ) . 336 ؛ العروة الوثقى 1 / 695 - 696
( 16 ) . العروة الوثقى 1 / 696
( 17 ) . جواهر الكلام 10 / 337
( 18 ) . العروة الوثقى 1 / 695 .
( 1 ) . جواهر الكلام 11 / 95 - 98 ؛ الحدائق الناضرة 9 / 90 ؛ مستمسك العروة 6 / 573 - 575
( 2 ) . وسائل الشيعة 12 / 91
( 3 ) . جواهر الكلام 2 / 74 .