تبعه
تبعه : آثار و پيامدهاى ناشى از تجاوز به حقّ ديگرى و يا خدشهدار كردن كرامت انسانى وى .
به آثارى كه بر اثر ارتكاب اعمال سوء نسبت به ديگران ، شرعا گريبانگير انجام دهنده مىشود ، تبعه گويند .
تبعه ، گاه مالى است ، مانند موارد اتلاف مال ديگرى به ستم كه موجب ضمان ( - - ) ضمان ) است و گاه غير مالى ، مانند كشتن ديگرى به ناحق كه تبعهء آن ، حدّ قتل ( - - ) قتل ) يا پرداخت ديه است ، و يا غيبت كردن مسلمان كه تبعهء آن حلاليّت طلبيدن از غيبت شونده و در فرض عدم امكان ، استغفار كردن براى او است ( - - ) غيبت ) .
تبعيت
تبعيّت : ارتباط و وابستگى چيزى ( تابع ) به چيزى ( متبوع ) .
از اين عنوان به مناسبت در بابهاى طهارت ، صلات ، جهاد ، تجارت ، نكاح و لقطه سخن رفته است .
در موارد زير حكم ثابت براى چيزى ، به تبع براى چيزى ديگر ثابت است : الف . طهارت و نجاست : در موارد ذيل ، احكام طهارت يا نجاست ثابت براى متبوع براى تابع نيز ثابت است :
1 . ابزار و آلاتى كه در تطهير اشياى نجس به كار مىروند - مانند دست و ظرفى كه چيز نجس در آن شسته مىشود - به تبع پاك شدن شىء نجس پاك مىشوند . « 1 » برخى گفتهاند : طهارت آلات در اين فرض به سبب شسته شدن آنها در ضمن تطهير شىء نجس است نه به تبع پاك شدن شىء نجس « 2 » ( - - ) طهارت ) .
2 . اگر شراب تبديل به سركه شود ظرف شراب نيز به تبع ، پاك مىشود « 3 » ( - - ) انقلاب ) .
3 . آلات به كار رفته در غسل ميّت - از قبيل سنگى كه ميّت را روى آن غسل مىدهند ، دست غسلدهنده و لباسى كه ميّت در آن غسل داده مىشود - به تبع طهارت ميّت ، پاك مىشوند ( - - ) غسل ميّت ) .
4 . ابزار و ظرف به كار رفته در جوشاندن انگور - بنابر قول به نجاست آن با جوشيدن - بعد از كم شدن دوسوم
هامش
( 1 ) . مستمسك العروة 2 / 61
( 2 ) . التنقيح ( الطهارة ) 3 / 110 و 242
( 3 ) . مستمسك العروة 2 / 127