الف - بالزدن : پرندهاى كه در حال پرواز ، صاف و ثابت نگهداشتن بالش بيشتر از بالزدن آن باشد حرامگوشت و اگر عكس آن باشد حلالگوشت است .
درصورت تساوى دو حالت در اينكه حكم به حلّيت مىشود يا حرمت ، اختلاف است .
قول به حلّيت به مشهور نسبت داده شده است .
پرندهاى كه معلوم نيست بال زدنش بيشتر است يا صاف نگهداشتن آن و نيز در صورت تساوى دو حالت - بنابر قول به اينكه تساوى ، علامت حلّيت نيست - براى تشخيص به نشانهء دوم رجوع مىشود . « 14 »
ب . چينهدان ، سنگدان يا خارپشت پا داشتن : با وجود يكى از نشانههاى ياد شده در پرندهء مشكوك ، حكم به حلّيت آن مىشود . « 15 »
تعارض دو نشانه : برخى بين دو علامت ياد شده در مصداق خارجى قائل به تلازم شدهاند . بنابر صحّت اين ادّعا ، در خارج تعارضى بين آن دو پديد نخواهد آمد ؛ ليكن بر فرض تعارض - مانند پرندهاى كه هم چينهدان دارد و هم در حال پرواز صاف نگهداشتن بالش بيشتر از بال زدنش است يا پرندهاى كه فاقد علامت دوم است بال زدنش بيشتر از صاف نگهداشتن آن است - نشانهء نخست مقدّم داشته مىشود .
در نتيجه در مثال ياد شده در فرض اوّل حكم به حرمت و در فرض دوم حكم به حلّيت مىشود . هرچند برخى ، احتياط را در ترك خوردن گوشت چنين پرندهاى دانستهاند . « 16 »
2 . تخم پرندگان : حلال يا حرام بودن تخم پرندگان ، تابع حلّيت و حرمت گوشت آنها است ( - - ) تخم ) .
3 . تذكيهء پرندگان : پرندگان حلال گوشت و نيز - بنابر قول مشهور - حرام گوشت ، قابل تذكيه هستند . با اين تفاوت كه تذكيه در پرندهء حلالگوشت سبب طهارت و حلّيت گوشت آن و در پرندهء حرامگوشت موجب طهارت آن مىگردد .
در قابليت مسخ شدگان براى تذكيه اختلاف است ( - - ) تذكيه ) .
مستحب است پرنده پس از ذبح رها شود تا پر و بال بزند . « 17 »
4 . فضلهء پرندگان : فضلهء پرندگان حلالگوشت پاك است . « 18 » برخى قدما فضلهء
هامش
( 14 ) . 304 - 306 ؛ مهذب الاحكام 23 / 133 - 135
( 15 ) . مستند الشيعة 15 / 79
( 16 ) . 81 ؛ منهاج الصالحين ( خوئى ) 2 / 346 ؛ تحرير الوسيلة 2 / 158
( 17 ) . الروضة البهية 7 / 230
( 18 ) . العروة الوثقى 1 / 55