خريدارى شده ، بدون كم و زياد و يا به غير جنس ثمن ، به كمتر يا بيشتر از قيمت خريدارى شده بفروشد ، صحيح است ؛ ليكن اگر بخواهد به مثل بهاى آن به زياده يا نقصان بفروشد ، برخى قدما قائل به بطلان آن شدهاند . « 5 »
پرداخت بها قبل از موعد آن بر خريدار واجب نيست حتّى با مطالبهء فروشنده ، چنانكه اگر خريدار پيش از موعد بخواهد بها را بپردازد ، قبول آن بر فروشنده واجب نيست ؛ ليكن پس از رسيدن موعد ، فروشنده حقّ خوددارى از قبول ندارد و در فرض امتناع ، چنانچه ثمن بدون كوتاهى و تصرّف خريدار تلف گردد ، از مال فروشنده رفته و ضمانى متوجّه خريدار نيست . البتّه در فرض امكان رجوع خريدار به حاكم شرع اگر وى رجوع نكند و مال تلف شود آيا در اين فرض نيز ذمّهء خريدار برى است يا نه ؟ اختلاف است . « 6 »
اگر فروشنده بگويد : اين كالا را نقد به ده هزار و نسيه به پانزده هزار ريال فروختم به جهت جهالت ثمن بنابر قول منسوب به مشهور معامله باطل است .
همچنين اگر در مثال بالا به جاى نقد و نسيه ، يك ماهه و دو ماهه بگويد « 7 » ( - - ) بيع بثمنين ) .
در معاملهء طلا و نقره در برابر هم « 8 » و نيز كالا و بهاى همجنس آن مانند گندم در برابر گندم ، نسيه جايز نيست . « 9 »
بيع نقد
بيع نقد : معامله با كالا و بهاى نقد .
بيع نقد به معاملهاى اطلاق مىگردد كه كالا و بهاى آن ( عوضين ) مدّتدار نيست ؛ مقابل بيع نسيه ( - - ) بيع نسيه ) و بيع سلف ( - - ) بيع سلف ) كه در اوّلى ، بها و در دومى ، كالا مدّتدار است . از اين عنوان در باب تجارت سخن رفته است .
بيع نقد از اقسام بيع است ( - - ) بيع ) .
معامله در دو مورد نقد خواهد بود :
هامش
( 5 ) . جواهر الكلام 23 / 112
( 6 ) . 114 - 117
( 7 ) . 102 - 108 ؛ منهاج الصالحين ( خوئى ) 2 / 48
( 8 ) . جواهر الكلام 24 / 4 - 8 ؛ مسالك الافهام 3 / 332 - 333
( 9 ) . جواهر الكلام 23 / 340 - 341 .