هرچند برخى در بطلان آن تأمّل و توقّف كردهاند . « 10 » و اگر بخشى از بها قبل از جدا شدن پرداخت گردد به همان نسبت ، معامله صحيح است . البتّه گروهى تصريح كردهاند در صورت عدم كوتاهى هريك از فروشنده و خريدار در اين امر ( گرفتن يا دادن بعض بها ) ، هريك از آنان مىتواند معامله را فسخ كند . « 11 »
شرط مدّتدار بودن بهاى كالا در بيع سلف ، موجب بطلان معامله مىشود « 12 » ( - - ) بيع دين به دين ) .
ج . معلوم بودن مقدار كالا به لحاظ وزن يا پيمانه در صورت پيمانهاى يا وزنى بودن آن . همچنين بهاى كالا در صورتى كه وزنى يا پيمانهاى باشد . « 13 » در اينكه بيع سلف در كالاى شمارشى به صورت شمارشى جايز است يا نه ، اختلاف مىباشد . « 14 » در كالاهايى كه تعيّن آنها با مشاهده است ، مشاهده كفايت مىكند . « 15 »
د . زمان تحويل كالا بايد معلوم باشد و چنانچه مدّت معلوم نباشد يا بهگونهاى باشد كه از حيث زياده و نقصان نوسان داشته باشد معامله باطل است . « 16 »
ه . داشتن قدرت بر تحويل كالا در زمان مقرّر ؛ بدين معنا كه فروشنده براى تحويل ، زمانى را معيّن كند كه جنس در آن زمان - برحسب عادت - يافت شود و قابل تحويل باشد . « 17 »
و . معيّن بودن مكان تحويل كالا .
مشهور اين شرط را معتبر نمىدانند ، « 18 » ليكن بسيارى از معاصران يا احتياط را در تعيين دانسته و يا به آن فتوا دادهاند . « 19 » اگر هنگام عقد براى تحويل كالا مكانى را شرط كنند ، سپس بر مكانى ديگر توافق نمايند جايز است . « 20 »
احكام سلف : آيا فروختن كالاى خريدارى شده به سلف قبل از رسيدن اجل آن صحيح است ؟ بر عدم صحّت ادّعاى اجماع شده است ؛ برخى قائل به صحّت شدهاند . فروش كالاى ياد شده پس از رسيدن اجل و پيش از تحويل گرفتن كالا به فروشندهء قبلى جايز است ؛ ليكن به ديگرى ، محلّ اختلاف مىباشد . « 21 » البتّه فروختن كالا قبل از تحويل آن - بنابر قول به جواز - مكروه است . برخى ، كراهت را به كالايى كه طعام باشد و برخى
هامش
( 10 ) . 289
( 11 ) . 291 - 292
( 12 ) . 295
( 13 ) . 296 و 299
( 14 ) . 298
15 و 16 . 299
( 17 ) . 304
( 18 ) . 317 - 319
( 19 ) . توضيح المسائل مراجع 2 / 236 - 238 م 2112
( 20 ) . جواهر الكلام 24 / 330
( 21 ) . 319 - 321