يا امامان عليهم السّلام است و درآمد حاصل از آنها در اختيار آنان قرار مىگيرد تا هرگونه صلاح بدانند هزينه كنند . اين نوع منابع عبارتند از : انفال ( - - ) انفال ) و سهم امام عليه السّلام از خمس ( - - ) خمس ) . « 2 »
منابع نوع دوم : اين نوع منابع عبارتند از زكات - جز سهم سبيل اللّه - و سهم سادات از خمس .
مصارف بيت المال : از آنچه در منابع بيت المال گفته شد روشن مىشود كه مصارف آن نيز - برحسب نوع منابع از حيث عموميت و خصوصيت - متفاوت است .
منابعى كه به عموم تعلّق دارد ، در مصالح مسلمانان اعمّ از فرهنگى ، سياسى و غير آن صرف مىشود و منابعى كه به امام عليه السّلام تعلّق دارد طبق نظر و صلاحديد ايشان به مصرف مىرسد .
مصارف منابع نوع دوم ، خاص است و تنها به كسانى كه تحت يكى از عناوين مشخّص قرار دارند ، تعلّق مىگيرد كه در ذيل عنوان خمس و زكات از آن ياد خواهد شد . در اين مقاله به نمونههايى از مصارف نوع نخست اشاره مىكنيم .
1 . متصدّيان برقرارى نظم و امنيت در جامعه مانند حاكمان و واليان ، « 3 » قضات و منشيان آنان ، « 4 » نيروهاى نظامى و انتظامى « 5 » - كه تماموقت در خدمت جهاد و آماده بر اين امر هستند - ، كارشناسان تقسيم اموال مشترك ، « 6 » حسابدار بيت المال « 7 » و اجراكنندهء حدود . « 8 »
در اينكه استحقاق و ارتزاق از بيت المال براى قشرهاى ياد شده منوط به نياز آنان است يا براى هر فردى كه انجام دادن كار بر او واجب عينى ( - - ) وجوب عينى ) نيست و از سوى حكومت عهدهدار آن شده ، جايز مىباشد ، اختلاف است ( - - ) ارتزاق ) .
2 . اقامه و احياى شعائر و آموزههاى دينى همچون پرداخت مستمرى به مؤذّن ، « 9 » امام جماعت ، معلّم قرآن ، « 10 » اعزام افراد به حج و زيارت قبر پيامبر صلّى اللّه عليه و آله در صورتى كه ترك آن - به جهت عدم تمكّن مالى - موجب تعطيلى حج و زيارت گردد . « 11 »
3 . نيازمنديهاى مرتبط با مصالح عمومى مانند خريد ساز و برگ جنگى به
هامش
( 2 ) . جواهر الكلام 39 / 260 ؛ كتاب البيع ( امام خمينى ) 2 / 495
( 3 ) . المبسوط 2 / 75
( 4 ) . جواهر الكلام 40 / 51 - 54
( 5 ) . 21 / 214
( 6 ) . 40 / 54
( 7 ) . 52
( 8 ) . مبانى تكملة المنهاج 1 / 353
( 9 ) . جواهر الكلام 40 / 54
( 10 ) . مسالك الافهام 13 / 350
( 11 ) . العروة الوثقى 2 / 420