اين عنوان در كتب قواعد فقهى تحت عنوان قاعدهء حرمت اهانت محترمات و به مناسبت در بابهاى مختلف فقهى آمده است .
ملاك اهانت : اهانت در افعال مشترك كه قابليّت اهانت بودن و غير اهانت بودن را دارد ، با قصد محقّق مىشود مانند پشت كردن به ضريح امام عليه السّلام يا دراز كردن پا به سمت قرآن . چنين افعالى اگر به قصد اهانت سر زند ، توهين به شمار مىرود ، ولى در كردارهايى كه بر حسب عرف و عادت در مقام اهانت به كار مىروند - مانند نجس كردن يا زير پا نهادن قرآن - بدون قصد نيز محقّق مىشود . « 1 »
حكم : حكم اهانت بر حسب موارد آن ، مختلف است . اهانت نسبت به آنچه در شريعت محترم ( - - ) احترام ) شمرده شده است ، حرام است ، بلكه برخى مراتب آن ، موجب كفر و ارتداد ( - - ) ارتداد ) مىشود . « 2 »
( - - ) قاعدهء حرمت اهانت محترمات ) اهانت به غير محترم همچون كافر حربى ( - - ) اهل حرب ) ، اهل بدعت ، و متجاهر به فسق ، جايز ، بلكه نسبت به بدعت گذار ، مطلوب و پسنديده است « 3 » ( - - ) بدعت ) .
اهتمام
اهتمام : اهميّت دادن ، مورد عنايت و توجّه قرار دادن .
از آن در باب امر به معروف سخن رفته است .
شارع مقدّس به امورى از قبيل شعائر اسلامى مانند كعبه ، نفوس مؤمنان ، ناموس و آبروى آنها اهتمام ويژهاى دارد ، به طورى كه اگر امر به معروف و نهى از منكر به اين امور ضرر برساند ، حرام مىشود و اگر معروف از امور مهم باشد ، امر به معروف نيز براى حفظ آن واجب مىشود ؛ گرچه موجب ضرر گردد ، ليكن بايد اهمّ و مهم ملاحظه شود . براى مثال ، اگر حفظ
هامش
( 1 ) العناوين الفقهية 1 / 556 - 561 و القواعد الفقهية ( بجنوردى ) 5 / 296 - 297 .
( 2 ) جواهر الكلام 41 / 600 .
( 3 ) 412 - 413 .