انقلاب
انقلاب : دگرگونى و تحوّل مايعى به مايع ديگر .
در تفاوت انقلاب با استحاله ( - - ) استحاله ) دو نظر است . برخى ، انقلاب را صرف تغيير اسم بدون دگرگونى در حقيقت نوعى دانستهاند ، بر خلاف استحاله كه در آن ، ماهيّت شيئ تغيير مىكند .
بنابراين ، انقلاب شراب به سركه ، استحاله نيست . برخى ديگر ، انقلاب را از مراتب استحاله دانسته و معتقدند انقلاب نيز تغيير و تبديل ماهيتى به ماهيت ديگر است - مانند تبديل شراب به سركه كه دو حقيقت و ماهيّت مختلف با آثار متفاوت مىباشند - ليكن مورد انقلاب در فقه ، خصوص دگرگونى شراب به سركه است ، در حالى كه مورد استحاله اعم است . « 1 »
با توجّه به نظر دوم ، برخى فقيهان در بحث مطهّرات ( - - ) مطهّرات ) عنوان مستقلى براى انقلاب ذكر نكرده و آن را از مصاديق استحاله قرار دادهاند . « 2 » از عنوان انقلاب در بابهاى طهارت ، رهن و غصب سخن رفته است .
طهارت : انقلاب از مطهّرات است ؛ به اين معنا كه تبديل و دگرگونى آب انگور جوشيده يا شراب به سركه ، موجب پاكى و حليّت آن است ؛ خواه اين دگرگونى خود به خود صورت گيرد يا با افزودن چيزى مانند نمك و سركه به آن . « 3 » البته به قول مشهور ، شراب بايد بر شيئ افزوده شده ، غلبه داشته باشد ؛ زيرا در صورت استهلاك شراب ، طهارت حاصل نمىشود . « 4 » در اين كه براى حصول طهارت شراب به انقلاب ، نرسيدن نجاست بيرونى به آن پيش از انقلاب ، شرط است يا نه ، اختلاف است . « 5 »
تبديل انگور يا خرماى نجس به سركه ، موجب پاكى آن نمىشود ، ليكن اگر نخست به شراب تبديل شود ، سپس به سركه ، در حصول طهارت آن اختلاف است . « 6 » در صورت شك در تحقّق انقلاب ، به نجاست مايع مشكوك حكم مىشود . « 7 »
رهن و غصب : در صورت تبديل عصير ( - - ) عصير ) رهن گذاشته شده به شراب ، رهن باطل مىشود و در صورت تبديل آن به سركه ، به ملك گروگذار بازمىگردد . « 8 » گروگذاشتن شراب نزد
هامش
( 1 ) مهذّب الاحكام 2 / 86 - 90 و العروة الوثقى 1 / 132 - 135 .
( 2 ) الحدائق الناضرة 5 / 473 و مستند الشيعة 1 / 332 .
( 3 ) العروة الوثقى 1 / 133 .
( 4 ) جواهر الكلام 6 / 288 .
( 5 ) 290 و العروة الوثقى 1 / 134 .
( 6 ) العروة الوثقى 1 / 134 .
( 7 ) 136 .
( 8 ) جواهر الكلام 25 / 249 .