اختلاف است . عمل به اماره - در صورت اشتباه و عدم انطباق مؤدّاى آن با واقع - بنا بر طريقيّت تنها ، در حدّ عذر براى مكلّف در عمل به آن مطرح است ، ليكن بنا بر سببيّت ، حكم واقعى از مكلّف برداشته مىشود و شارع در موضوع محل شك ، حكم برگرفته از اماره را حكم ظاهرى قرار مىدهد . مشهور اصوليان برآنند كه حجيّت اماره به نحو طريقيّت است .
شيخ انصارى در خصوص طريق يا سبب بودن اماره ، نظريهاى ميانى انتخاب و از آن با عنوان « مصلحت سلوكى » ياد كرده است . طبق نظر وى ، در پيروى از اماره - نه در خود عمل - مصلحتى الزامآور وجود دارد كه مصلحت از دست رفته را جبران مىكند . « 3 »
جايگاه حجيّت اماره : اماره حتى در صورت امكان تحصيل علم نيز حجّت است مانند خبر واحد كه بنا بر قول به حجيّت آن ، عمل بدان جايز است ، حتى اگر امكان دسترسى به امام عليه السّلام و گرفتن حكم واقعى از ايشان وجود داشته باشد . البته در صورت حصول علم به واقع ، موضوع اماره ( مشكوك به لحاظ واقع ) از بين مىرود .
حجيّت مثبتات اماره : لوازم عقلى يا عادى مؤدّاى اماره ، به اماره ثابت مىگردد بر خلاف مثبتات اصول عمليّه ( - - ) اصل مثبت ) .
تقدّم اماره بر اصل عملى : با وجود اماره و حتى احتمال وجود آن و امكان فحص ، رجوع به اصل عملى جايز و صحيح نيست . رجوع به اصل عملى ، تنها در صورت نبودن اماره يا يأس از پيدا كردن آن ، جايز است . « 4 »
اماكن
- - ) مكان
اماكن اربعه
اماكن اربعه [ - اماكن تخيير ؛ مواضع اربعه ] : مكانهاى چهارگانهء تخيير بين قصر و اتمام نماز براى مسافر .
منظور از اماكن اربعه ، چهار شهر مكّه ، مدينه ، كوفه و كربلا است كه مسافر در
هامش
( 3 ) فرائد الاصول 1 / 112 - 115 و اصول الفقه 2 / 36 - 41 .
( 4 ) اصول الفقه 2 / 15 و 237 .