اسلام
اسلام : گرويدن به آيين آسمانى حضرت محمد صلّى اللّه عليه و آله .
واژهء اسلام افزون بر معناى ياد شده بر خود آيين و شريعت آسمانى آن حضرت نيز اطلاق شده است .
تفاوت اسلام به مفهوم نخست با ايمان ، در آن است كه اسلام ، گرويدن به آيين حضرت محمد صلّى اللّه عليه و آله در زبان است ، ليكن ايمان گرويدن به آن در زبان همراه با اعتقاد قلبى و عمل به احكام و دستورهاى آن مىباشد . البته براى ايمان دو معناى ديگر نيز ذكر شده است ؛ يكى عام كه هممعناى با اسلام است و ديگرى خاص كه عبارت است از اعتقاد داشتن و پذيرش ولايت و امامت دوازده امام معصوم عليهم السّلام « 1 » ( - - ) ايمان ) .
از اين عنوان در بيشتر بابهاى فقهى مانند طهارت ، صلات ، زكات ، صوم ، حج ، جهاد ، تجارت ، وصيّت ، نكاح ، نذر ، كفّارات ، صيد و ذباحه ، شفعه ، احياء موات ، لقطه ، حدود و قصاص سخن رفته و مهمترين مباحث كلّى آن عبارت است از :
راه ثبوت : براى ثابت شدن اسلام فرد سه راه ذكر شده است :
1 . گفتار : كسى كه شهادتين ( أشهد أن لا إله الا اللّه و أشهد أنّ محمّدا رسول اللّه ) يا ترجمه آن دو را به هر لغتى بر زبان آورد ، به اسلام او حكم مىشود . « 2 » در صورت لال بودن ، اشارهاى كه بيانگر آن باشد ، كفايت مىكند . « 3 »
حكم ياد شده ، اختصاص به كافر اصلى دارد ، امّا كيفيّت تحقّق اسلام در مرتدّ ( - - ) ارتداد ) به نوع ارتداد و منشأ آن بستگى دارد . اگر منشأ ارتداد ، انكار توحيد و رسالت بوده ، گفتن شهادتين كفايت مىكند و چنانچه منشأ آن ، انكار برخى ضروريات مانند وجوب نماز و حرمت زنا بوده است ، علاوه بر شهادتين ، اقرار به آنچه انكار كرده نيز لازم است ؛ هر چند برخى ، گفتن شهادتين را در اين فرض لازم ندانستهاند . « 4 »
2 . كردار : به جا آوردن اعمالى مانند نمازهاى يوميّه ، روزهء ماه رمضان و حج كه ويژهء مسلمانان است ، بر مسلمانى انجام دهندهء آنها دلالت مىكند ، البته به
هامش
( 1 ) جواهر الكلام 6 / 59 و 33 / 197 .
( 2 ) 41 / 630 .
( 3 ) 38 / 181 .
( 4 ) 41 / 630 - 631 .