مراجعت ، بيم نداشته باشد . در شرط بودن رجوع به كفايت ، اختلاف است .
بيشتر فقها آن را شرط مىدانند . « 8 »
2 . استطاعت سربى : برخوردار بودن راه و مقصد از امنيّت لازم و عدم احساس خطر بر جان ، مال يا آبروى خود در طول سفر و هنگام انجام مناسك كه از آن به « تخلية السّرب » تعبير مىشود . « 9 »
3 . استطاعت بدنى : توانايى و سلامت جسمانى لازم براى رفتن به مكّه و انجام مناسك . « 10 »
4 . استطاعت زمانى : در اختيار داشتن زمان كافى براى انجام سفر و مناسك حج . « 11 »
تحصيل استطاعت براى حج ، واجب نيست . « 12 » در صورتى كه انجام حج مستلزم ترك واجبى مانند نجات دادن جان مؤمنى يا ارتكاب حرامى مانند سوار شدن بر وسيلهء سوارى غصبى گردد كه انجام يا ترك آن مهمتر از حج باشد ، حج ، واجب نمىشود . « 13 »
استطراق
استطراق : آمد و شد ، عبور و مرور .
از آن در باب احياء موات بحث شده و در پارهاى ابواب ديگر مانند صلات و صلح به مناسبت از آن سخن رفته است .
آمد و شد در راههاى عمومى ، حق همگان است و استفادهاى غير از آمد و شد از آن مانند خريد و فروش ، به شرط عدم مزاحمت براى عبور و مرور ، اشكال ندارد . « 1 »
نماز خواندن در مسير آمد و شد مردم در صورت عدم مزاحمت مكروه است . « 2 » همچنين است عبور از مسجد ، مگر آن كه در آن دو ركعت نماز گزارده شود . « 3 »
چنانچه در زمينى باير ( - - ) زمين موات ) به سبب رفت و آمد ، خيابانى به طور قهرى ايجاد گردد ، احياى آن زمين از دو طرف خيابان جايز است ، ليكن بايد به اندازهء پنج يا هفت ذراع آن براى عبور و مرور باقى بماند . « 4 » فزونى تردد و
هامش
( 8 ) مستمسك العروة 10 / 134 و العروة الوثقى 2 / 451 .
( 9 ) العروة الوثقى 2 / 453 .
( 10 ) 452 .
( 11 ) 453 .
( 12 ) 435 .
( 13 ) 453 .
1 جواهر الكلام 38 / 76 - 77 .
2 8 / 370 - 374 .
3 العروة الوثقى 1 / 600 .
4 تحرير الوسيلة 2 / 213 و منهاج الصالحين ( خويى ) 2 / 163 .