ساير احكام : در استبراء ، مباشرت شرط نيست . همسر يا كنيز انسان نيز مىتواند اين عمل را براى او انجام دهد . « 4 » رو به قبله بودن در حال استبراء ، حرام نيست ؛ « 5 » هر چند از برخى جايز نبودن آن نقل شده است . « 6 » مستحب است استبراء با دست چپ انجام گيرد . « 7 »
2 . استبراء از منى حكم : در وجوب يا استحباب استبراء از منى اختلاف است . قول مشهور ، استحباب آن است . « 8 » به قول مشهور ، استبراء از منى به مرد اختصاص دارد . « 9 »
كيفيّت : در چگونگى استبراء از منى اقوالى مطرح شده است . ادرار پيش از غسل به منظور خروج باقى مانده منى از مجرا ، ادرار و استبراء از آن ، و ادرار و در صورت عدم امكان آن ، استبراء به نحو استبراء از بول از آن جمله است . مشهور ميان متأخّران ، قول نخست است . « 10 »
اثر : چنانچه پس از غسل ، رطوبتى از انسان خارج شود و نداند منى است يا غير آن ، در صورتى كه پيش از غسل ، ادرار و استبراء از ادرار كرده باشد ، نياز به وضو و اعادهء غسل ندارد ، « 11 » ولى اگر اين عمل ( ادرار و استبراء ) را انجام نداده باشد ، بر وجوب اعادهء غسل ادّعاى اجماع شده است . « 12 » در صورت ادرار بدون استبراء بنا بر قول نخست در كيفيّت استبراء - كه مشهور بين متأخّران است - اعادهء غسل لازم نيست هر چند بايد وضو گرفته شود . « 13 » در وجوب غسل در فرض عكس آن يعنى استبراء بدون ادرار ، اختلاف است . « 14 »
3 . استبراء از خون حيض [ - استظهار ] حكم : به قول مشهور ، استبراء از حيض ( - - ) حيض ) واجب است . مورد آن زمانى است كه خون پيش از ده روز در ظاهر قطع شود ، ولى زن احتمال باقى ماندن آن را در داخل فرج بدهد . « 15 » در اين كه وجوب ياد شده ، نفسى ، شرطى ، مقدّمى و يا ارشادى است ، اختلاف است . « 16 »
كيفيّت : كيفيّت استبراء از حيض - بنا بر آنچه به مشهور نسبت داده شده - آن است كه پنبه يا چيزى مانند آن را درون
هامش
( 4 ) جواهر الكلام 3 / 116 و العروة الوثقى 1 / 177 .
( 5 ) جواهر الكلام 2 / 11 .
( 6 ) مستمسك العروة 2 / 197 .
( 7 ) العروة الوثقى 1 / 179 .
( 8 ) جواهر الكلام 3 / 109 و الحدائق الناضرة 3 / 103 .
( 9 ) جواهر الكلام 3 / 112 .
( 10 ) 108 و مستمسك العروة 3 / 109 .
( 11 ) جواهر الكلام 3 / 122 .
( 12 ) 126 .
( 13 ) 123 .
( 14 ) 124 .
( 15 ) 189 و مستمسك العروة 3 / 257 .
( 16 ) جواهر الكلام 3 / 191 و كتاب الطهارة ( شيخ انصارى ) ( ق ) 1 / 227 .