اقسام : اذن به اعتبارهاى گوناگون ، تقسيمهايى دارد :
1 . به اعتبار اذن دهنده : اذن از ناحيهء آذن به اذن شرعى و اذن مالكى تقسيم مىشود . آذن در اذن شرعى ، شارع ( - - ) شارع ) و در اذن مالكى ، مالك است .
2 . به اعتبار مأذون و مورد اذن : اذن به دو اعتبار ياد شده به اذن عام و اذن خاص تقسيم مىشود ؛ اذن عام به اعتبار مأذون مانند ميهمانىهاى عمومى از قبيل افطارى يا غذا دادن در مراكز عمومى مانند مسجد و حسينيه ، و از جهت مورد اذن مانند اذن مالك به تصرف فردى در همهء اموالش ، و از هر دو جهت مانند آن كه گفته شود : هر كس زمين مواتى را احيا كند ، از آن او باشد ؛ اذن خاص به اعتبار مأذون و مأذون فيه مانند آن كه مالك باغ به فردى خاص اذن دهد كه از ميوههاى آن بخورد .
3 . به اعتبار كيفيّت تحقّق : اذن به اين اعتبار به اذن صريح ، اذن فحوا و اذن به شاهد حال تقسيم مىشود . اذن صريح مستفاد از مدلول لفظ يا نوشته ، به يكى از دو دلالت مطابقى يا تضمّنى است ؛ مطابقى مانند آن كه بگويد : به تو اذن دادم ، و تضمّنى مانند آن كه ميزبان به ميهمان بگويد : غذا بخور كه از آن به طور ضمنى ، جواز خوردن هر نوع غذاى موجود در سفره استفاده مىشود .
اذن فحوا ، از لفظ به دلالت التزام عقلى ، عرفى و يا عادى فهميده مىشود ؛ اول مانند اذن در خوردن غذا كه از نظر عقلى ، مستلزم از بين بردن آن است ، دوم مانند اذن به شركت در مجلس عزا كه در عرف ، ملازم با همراه آوردن كودك نيز مىباشد ، و سوم ، مانند اذن به خوردن ميوه از درخت كه به طور عادى مستلزم چيدن آن از درخت نيز است .
اذن به شاهد حال ، از قرينهء حالى - مانند دوستى و خويشاوندى - بر رضايت در تصرف فهميده مىشود .
راههاى اثبات اذن : به دست آوردن اذن يا از راه لفظ است يا نوشته يا فعل - مانند اشاره - يا قرينهء حالى ( شهادت حالت انسان ) و يا سكوت در خصوص ازدواج دختران .
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى) — صفحة 333
مساهمون: موسسه دائرة المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بيت ( ع )
ص٣٣٣