است يا رخصت در ترك آن ، اختلاف مىباشد . بنا بر قول اول ، اذان گفتن در آن موارد جايز نيست . سقوط به معناى رخصت در ترك در مورد قضاى نماز به مشهور نسبت داده شده است . « 9 » همچنين سقوط اذان در صورت جمع بين دو نماز ظهر و عصر و نيز مغرب و عشا در غير موارد ياد شده ، مورد اختلاف است . قول به سقوط ، به مشهور نسبت داده شده است . « 10 »
سقوط اذان و اقامه : اذان و اقامه از سه كس ساقط است :
1 . كسى كه با نماز جماعتى همراه شود و در آن جماعت اذان گفته شده باشد .
2 . كسى كه پس از اقامه نماز جماعت در مسجد و قبل از بر هم خوردن صفها ، بخواهد نماز بگزارد . در سقوط آن در غير مسجد ، اختلاف است . « 11 »
3 . كسى كه اذان و اقامهء ديگرى را حكايت كرده يا شنيده است . « 12 »
در اين كه سقوط در موارد فوق به نحو عزيمت است يا رخصت ، اختلاف است . « 13 »
حكايت اذان : حكايت اذان يعنى بازگو كردن هر جمله از آن همراه با مؤذّن ، مستحب است . « 14 »
ترجيع در اذان : در مفهوم و حكم آن اختلاف است . برخى آن را به دو بار تكرار شهادتين افزون بر دو بار نخست ، بعضى به تكرار هر جمله از اذان افزون بر آنچه در شرع معيّن شده و بعضى ديگر به تكرار شهادتين با صداى بلند پس از اداى آن به طور آهسته ، تعريف كردهاند .
در حكم آن نيز از حيث كراهت و حرمت ، اختلاف است ؛ هر چند در حرمت آن ، در صورت گفتن به قصد مشروعيّت ، اختلافى نيست . « 15 »
تثويب در اذان : گفتن جملهء « الصّلاة خير من النّوم » به جاى جملهء « حىّ على خير العمل » است كه اهل سنّت در اذان دوم نماز صبح مىگويند . جملهء ياد شده ، بدعت و گفتن آن به قصد مشروعيّت حرام و بدون قصد آن ، مورد اختلاف است « 16 » ( - - ) تثويب ) .
گرفتن مزد بر اذان : به قول مشهور ، گرفتن مزد بر اذان حرام است ، ليكن
هامش
( 9 ) 604 و مستمسك العروة 5 / 559 - 562 .
( 10 ) مستند الشيعة 4 / 521 - 522 .
( 11 ) العروة الوثقى 1 / 604 و مستمسك العروة 5 / 562 .
( 12 ) العروة الوثقى 1 / 606 .
( 13 ) مستمسك العروة 5 / 572 - 573 .
( 14 ) جواهر الكلام 9 / 121 .
( 15 ) 110 - 111 .
( 16 ) 112 - 114 .