مبطلات : اسباب بطلان عقد اجاره عبارتند از :
1 . اقاله ( - - ) اقاله ) .
2 . جريان يكى از خيارهاى ثابت در اجاره ( - - ) خيار ) .
3 . مرگ يكى از دو طرف عقد بنا بر نظر مشهور قدما ، ليكن نظر مشهور متأخّران ، عدم بطلان آن به مرگ است . « 10 »
4 . تلف عين مورد اجاره قبل از تحويل به مستأجر يا پس از تحويل و پيش از استفاده از آن . « 11 »
اگر معلوم شود عقد اجاره از اول باطل بوده است ، موجر به اندازهء بهرهء مستأجر از منفعت ، استحقاق اجرة المثل دارد و اجرة المسمّى به مستأجر بازگردانده مىشود « 12 » ( - - ) اجرت ) . ولى چنانچه عقد به يكى از اسباب فسخ مانند اقاله ، در اثناى مدّت اجاره باطل شود ، بنا بر قول مشهور ، نسبت به مدّت پيش از بطلان ، اجرة المسمّى ثابت است و نسبت به مدّت باقى مانده ، اجرت دريافتى به مستأجر برگردانده مىشود . « 13 »
ضمان : عين مورد اجاره ، نزد مستأجر امانت ( - - ) امانت ) است . بنابراين وى در صورت بروز نقص بلكه تلف آن حتى در صورت شرط ضمان از سوى موجر بنا بر قول مشهور ، ضامن نيست ؛ مگر اين كه افراط ( - - ) افراط ) يا تفريط كرده باشد « 14 » ، ليكن بنابر قول مشهور ، در مورد اجارهء عمل ، در صورت شرط ضمان از سوى مستأجر ، اجير ضامن است . « 15 »
تجارت : فروش مال مورد اجاره پيش از اتمام مدّت آن براى مالك جايز است و موجب بطلان اجاره نمىشود . « 16 » همچنين براى مستأجر جايز است مال مورد اجاره را در صورت عدم شرط مباشرت از سوى موجر ، به مبلغى كمتر يا همسان مبلغى كه اجاره كرده و نيز بيشتر از آن - به شرط انجام كارى كه موجب كمال آن مال شده باشد مانند تعمير و اصلاح - اجاره دهد ، ليكن در جواز تحويل عين به مستأجر دوم بدون اذن مالك ، اختلاف است . جواز آن به مشهور نسبت داده شده است . « 17 »
تمامى خيارهاى جارى در بيع مانند خيار رؤيت ، عيب ، غبن و شرط به جز
هامش
( 10 ) جواهر الكلام 27 / 207 .
( 11 ) العروة الوثقى 2 / 590 .
( 12 ) جواهر الكلام 27 / 246 .
( 13 ) العروة الوثقى 2 / 590 .
( 14 ) 600 .
( 15 ) مهذّب الاحكام 19 / 98 .
( 16 ) جواهر الكلام 27 / 206 .
( 17 ) مهذّب الاحكام 19 / 120 .