از اين رو ، اين حديث با همين سند كه همهء علما در نقل آن اتّفاق نظر دارند از درجهء اعتبار ساقط مىشود . پس نيازى به بررسى وضعيّت راويانى كه پيش از اعمش هستند ، نيست .
ولى با اين وجود ملاحظه مىكنيم كه راويى كه از اعمش نقل مىكند ، در نزد بخارى و احمد - در يكى از دو سند - و در نزد مسلم و نَسائى ، همان ابومعاويه است كه او نيز از مدلّسين است .
در اين زمينه جلال الدين سيوطى در كتاب تدريب الراوى ، در تحت عنوان فائده چنين مىنويسد :
مىخواهم اسامى كسانى را كه متّهم به بدعت هستند از بين كسانى كه بخارى و مسلم و يا يكى از آنها روايتى را از آنها نقل كردهاند ذكر كنم . آنان عبارتند از :
ابراهيم بن طهمان ، ايّوب بن عائذ طائى ، ذرّ بن عبداللَّه مرهبى ، شبابة بن سوار ، عبدالحميد بن عبدالرحمان ، محمّد بن حازم ، ابومعاويه ضرير ، و ورقاء بن عمر يشكرى . اينان متّهم به اعتقاد به ارجاء هستند ؛ يعنى معتقدند كه كسانى كه مرتكب گناهان كبيره مىشوند ، دربارهء جهنّمى بودن يا نبودن آنها نمىتوان نظر قطعى داد . « 1 »
هامش
( 1 ) . تدريب الراوى : 1 / 278 - 280 .