آن حضرت در موارد بسيارى كه از شرك ورزان و منافقان آزارها ديد ، با حلم رفتار كرد و بردبارى نمود و همواره مىفرمود :
اللهمّ اهد قومي فإنّهم لا يعلمون ؛ « 1 »
خدايا ! قوم مرا هدايت كن ؛ چرا كه آنان نمىدانند .
حلم و بردبارى امام حسن
سير در تاريخ امام حسن عليه السلام و نگرش به حلم و بردبارى آن بزرگوار انسان را به شگفتى وامى دارد و مىتوان گفت كه همين ويژگى آن حضرت براى اثبات امامت ، عظمت و شكوه و فوق العادگى حضرتش كافى است .
امام حسن مجتبى داراى دو جهت حلم و بردبارى بودند :
1 . حلم و بردبارى در برابر ناملايماتى كه از جانب دوستانِ نادان به حضرتش مىرسيد ؛
2 . حلم و بردبارى در برابر ناملايماتى كه از جانب دشمنان دانا دامنگير حضرتش مىشد .
به راستى شگفتانگيز و بسيار مهم است كه انسان بتواند دوستانِ نادان و نادانىهاى دوست را كه از دوست انتظار ناملايمات را ندارد ، تحمّل كند و بردبارى نمايد . آن حضرت علاوه بر اين دشمن درون خانه نيز داشتند .
اعتراف دشمن
جويريه گويد : آن گاه كه امام حسن عليه السلام به شهادت رسيد و جنازهء شريف حضرتش را حركت دادند ، مروان بن حكم ، دشمن سرسخت آن حضرت زير تابوت
هامش
( 1 ) . ر . ك : اعلام الورى : 1 / 120 - 123 ، بحار الانوار : 20 / 20 و 21 .