الصبر ثلاثة : صبر عند المصيبة و صبر على الطاعة و صبر عن المعصية ؛ « 1 »
صبر و شكيبايى سه گونه است : صبر در برابر مصيبت ، صبر در برابر اطاعت و صبر در برابر معصيت .
بنابراين ، دامنهء صبر و شكيبايى گستردهتر از دامنهء حلم و بردبارى است .
پيشوايان معصوم در بالاترين رتبهء حلم و بردبارى
با توجّه به زيارت شريفهء جامعه ، ائمّه عليهم السلام منتهاى حلم و بردبارى خوانده شدهاند . معناى واژهء « منتهى » چيست ؟
اين واژه به دو صورت معنا مىشود :
1 . آخرين و پايانىترين درجهء حلم و بردبارى
بنابراين معنا ، پايانىترين درجهء حلم و بردبارى كه امكان دارد نزد پيشوايان معصوم عليهم السلام است . براى نمونه اگر قرار باشد افراد بشرى از نظر حلم و بردبارى سنجش شوند و رتبهاى دريافت كنند ، بالاترين رتبه ، مقام و درجه به ائمّه عليهم السلام تعلّق خواهد داشت .
2 . سرچشمه و سر منشأ حلم و بردبارى
بنابراين معنا ، پيشوايان معصوم عليهم السلام سرچشمه و سر منشأ حلم و بردبارى هستند ، به اين معنا كه هر فردى هر اندازه به ويژگى پسنديده حلم و بردبارى خو گرفته ، از ائمّه عليهم السلام دريافت كرده است و هر چه حلم و بردبارى وجود دارد به آنان ختم مىشود .
به راستى كه آنان پيشواى حلم و بردبارى هستند و كسانى كه در برابر ناملايمات حلم و بردبارى مىورزند ، ائمّه عليهم السلام را الگو قرار مىدهند و به آنان
هامش
( 1 ) . الكافى : 2 / 92 ، حديث 15 ، وسائل الشيعه : 15 / 238 ، حديث 20373 .