اقتدا مىنمايند .
از اين رو شيعيان با الگوگيرى از اهل بيت عليهم السلام در طول تاريخ در برابر ناملايمات بردبارى و تحمّل كردهاند ؛ چرا كه پيشوايان معصوم بيش از آنان ناملايمات ديدهاند و در برابر آنها بردبارى نمودهاند و شيعيان در تحمّل ناملايمات زندگى خويش از پيشوايان معصوم خود پيروى كردهاند .
به سخن ديگر ، تحمّل و بردبارى پيشوايان معصوم عليهم السلام در برابر ناملايمات و ناگوارىها ، تسكين دهندهء خاطر و دل گرم كنندهء شيعيان بوده است ؛ چرا كه اگر شيعيان در طول زندگى با مشكلاتى رو به رو شوند و يا آزارى از دشمنان ببينند ، خود را تسكين مىدهند و مىگويند : امامان ما نيز همين گونه بودهاند و ما پيروان آنها هستيم .
بنابراين ، « منتهى الحلم » را به هر دو معنا مىتوانيم تفسير كنيم كه هر دو معنا صحيح است .
گفتنى است كه واژهء « حلم » در لغت ، قرآن مجيد و برخى از روايات به معناى عقل و خرد نيز آمده است . « 1 » در اين صورت نيز بىترديد پيشوايان معصوم عليهم السلام پايان بخش و منتهاى عقل و خرد هستند .
نگاهى به حلم و بردبارى پيامبر خدا
پيامبر خدا صلى اللَّه عليه وآله در دوران زندگى خويش در برابر ناملايمات بردبارى نمودند تا جايى كه فرمودند :
ما اوذي نبي به مثل ما اوذيت ؛ « 2 »
هيچ پيامبرى همچون من آزرده نشد .
هامش
( 1 ) . ر . ك : التسهيل لعلوم التنزيل : 1 / 18 ، المفردات في غريب القرآن : 129 .
( 2 ) . بحار الانوار : 39 / 56 .