خدا صلّى اللَّه عليه وآله وسلّم درخواست كردند ، پيامبر ابوعبيده را با آنان فرستاد ! اين در حالى است كه ابنحجر روايتى را به نقل از ابن اسحاق مىآورد كه در آن تصريح شده رسول خدا صلّى اللَّه عليه وآله وسلّم حضرت اميرالمؤمنين عليه السلام را به سوى نجران فرستادهاند . وى پس از بيان اين نكته در صدد رفع تعارض برآمده ، مىنويسد :
وقد ذكر إبن إسحاق أنّ النبي صلّى اللَّه عليه وآله وسلّم بعث عليّاً إلى أهل نجران ليأتيه بصدقاتهم وجزيتهم . وهذه القصّة غير قصّة أبي عبيدة ؛ لأنّ أبا عبيدة توجّه معهم ، فقبض مال الصلح ورجع ، وعليّ أرسله النبيّ صلّى اللَّه عليه وآله وسلّم بعد ذلك يقبض منهم ما استحقّ عليهم من الجزية ويأخذ ممّن أسلم منهم ما وجب عليه من الصدقة . واللَّه أعلم ؛ « 1 »
ابن اسحاق مىنويسد : پيامبر على عليه السلام را به سوى نجران فرستاد تا صدقات و جزيههاى آنان را بياورد و اين داستان غير از داستان ابوعبيده است ؛ زيرا ابوعبيده با آنان رفت و وجه المصالحه را گرفت و بازگشت ، در حالى كه پيامبر پس از آن على عليه السلام را فرستاد و او به ميزانى كه لازم بود از آنان جزيه گرفت و از كسانى كه مسلمان شده بودند ، صدقات واجبشان را دريافت كرد . البته خدا داناتر است .
اما بر اساس روايات ديگر ، آنها وجه المصالحهاى پرداخت نكردهاند ، بلكه به پرداخت جزيه تن دادند و به محتواى نامهاى كه رسول خدا صلّى اللَّه عليه وآله وسلّم براى آنان نوشته بود ملتزم شدند . از جمله ملتزم به پرداخت دو هزار جامه در سال كه هزار جامه در ماه رجب و هزار جامه در ماه صفر بدهند . ابوبكر و عمر نيز بر اساس همين قرارداد ، از نصرانيان جزيه مىگرفتند تا اينكه عثمان مقدارى از آن را به آنان بخشيد و در نامهاى نوشت :
هامش
( 1 ) . فتح الباري : 8 / 74 .