زمين گويند و در اين جا مقصود موريانه است .
[ منسأته ] : آن عصاى بزرگى است كه با آن گله را به اين سو و آن سو رانند . و در اين جا مراد عصاى پادشاهى است زيرا كه سليمان سلطان بود .
16 [ سيل العرم ] : سيل شديد .
[ خمط ] : هر درختى كه خار داشته باشد و مراد در اين جا امور تلخ و زشت است .
[ اثل ] : اثل درختى است كه ميوهء خوردنى ندارد .
/ 441
تصوير دو تمدن
رهنمودهايى از آيات :
محور سورهء سبأ علاقهء و ارتباط انسان است به تمدن ، زيرا آيات اين سوره نخست قصهء خاندان داود است كه از پادشاهى براى آباد ساختن زمين و اصلاح مردم و سپاس خدا بهره گرفتند . سپس به ذكر قصهء سبا و قراء ديگر مىپردازد كه از حيث كشاورزى پيشرفت بسيار كرده بودند و خدا نعمتهاى خود را به آنان ارزانى داشته بود ولى آنان به جاى شكر نعمت ، كفران نعمت كردند و در جاهليت خويش غوطهور باقى ماندند .
از اختلاف اين دو قصه درمىيابيم كه قدرت و قوت در اسلام ذاتا نه چيزى نيكو است و نه نكوهيده . نحوهء بهرهگيرى انسان از اوست كه آن را موصوف به خير مىكند يا منسوب به شر . به عبارت ديگر اگر از آن استفادهء نيكو كند خير است و اگر آن را در بدى و شر به كار برد شر است .