خويش با خلق رفتار كند ، ناچار بايد گفت خداوند به طور حتم و قطع اين امور را انجام خواهد داد . پس مىتوان گفت : « يجب على اللَّه الهداية » يعنى هدايت خلق بر خدا واجب است .
توضيح مطلب : كلمهء « كتب » كنايه از واجب كردن است ، مثلًا : آيهء مباركهء : « كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيامُ » « 1 » به معناى واجب كردن روزه بر خلق است . و يا « كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِتالُ » « 2 » به معناى واجب ساختن جهاد بر مسلمانان است ، همين طور « كَتَبَ رَبُّكُمْ عَلى نَفْسِهِ الرَّحْمَةَ » به معناى آن است كه خداوند متعال ، رحمت را بر خود واجب ساخته و بر آن ملتزم شده است . و به مقتضاى آيهء مباركهء :
« وَرَحْمَتي وَسِعَتْ كُلَّ شَيْءٍ » ؛ « 3 »
رحمت الاهى همه چيز را فرا گرفته .
و از آن جا كه غرض از ايجاب رحمت تربيت و به كمال رساندن است ، فاعل « كتب » در آيه مباركه ، « رب » آمده نه تعابيرى چون « كتب اللَّه » ، « كتب الرحمن » ، « كتب الرحيم » و يا تعابيرى از اين قبيل . و چون نصب امام موجب هدايت و تربيت است ، پس از مصاديق رحمت است كه خدا بر خود واجب كرده ، همچون نصب انبياء و فرستادن رسولان .
دو ) نفى حقِ گزينش امام از پيامبر
خداى تعالى خطاب به رسول خويش مىفرمايد :
« لَيْسَ لَكَ مِنَ اْلأَمْرِ شَيْءٌ » ؛ « 4 »
از امر [ امامت ] چيزى در اختيار تو نيست .
هامش
( 1 ) . سوره بقره : آيه 183 .
( 2 ) . سوره بقره : آيه 216 .
( 3 ) . سوره اعراف : آيه 156 .
( 4 ) . سوره آل عمران : آيه 128 .