عقيدهء شيعه در نصب امام
چنان كه پيشتر بيان گرديد ، شيعيان معتقدند كه امام بايد از سوى خدا تعالى نصب شود . آنها براى اثبات اين ادّعا دلايلى دارند كه ذكر خواهيم كرد :
1 . لزوم واجديت خليفه همه شئون پيامبر را
پيشتر در بحث تعريف امامت گفتيم ، براساس تعريف امامت - كه فريقين بر آن اتفاق دارند - امامت ، ولايت و خلافت عامّه پس از پيامبر اكرم صلى اللَّه عليه وآله از شئون نبوت و رسالت است . پس هر آن چه در نبى اكرم معتبر است - جز نبوت - در امام و خليفه رسول خدا نيز معتبر خواهد بود . « 1 » همچنين از آن جا كه « امامت » نيابت از « نبوت » است پس تمام وظايفى را كه نبى بر عهده داشته است ، امام و خليفهء پس از او عهدهدار خواهد بود . « 2 » بر اين اساس ، دلايلِ وجوب بعثت و ارسال رسول بر وجوب
هامش
( 1 ) . به عنوان مثال چنان چه عصمت در نبوت شرط باشد ، در امام و خليفه نيز شرط خواهد بود . روشن است كه « عصمت » براى مردم قابل درك نيست لذا تشخيص نصب معصوم از عهدهء آنان خارج است . در بحث « شرائط امام » دلائل اثبات « عصمت » طرح و بررسى خواهد شد .
( 2 ) . خداى تعالى خطاب به رسول خود مىفرمايد : « ادْعُ إِلى سَبيلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَالْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ » ( سوره نحل : آيه 125 ) : - يعنى با حكمت و موعظهء نيكو مردم را به راه پروردگارت بخوان - و در آيهء ديگر مىفرمايد : « لَقَدْ مَنَّ اللَّهُ عَلَى الْمُؤْمِنينَ إِذْ بَعَثَ فيهِمْ رَسُولًا مِنْ أَنْفُسِهِمْ يَتْلُوا عَلَيْهِمْ آياتِهِ وَيُزَكِّيهِمْ وَيُعَلِّمُهُمُ الْكِتابَ وَالْحِكْمَةَ » ( سوره آل عمران : آيه 164 ) - يعنى : خداوند بر مؤمنان منّت نهاد آن گاه كه در ميان ايشان رسولى از خودشان برانگيخت تا آياتش را بر آنان تلاوت كند ، آنها را تزكيه سازد و به آنان كتاب و حكمت بياموزد - .
بر اساس اين دو آيه دعوت مسلمانان به طريق [ عبوديت و بندگى ] خداوند كه بايد همراه با حكمت و موعظه نيكو باشد يكى از وظايف رسول خدا صلى اللَّه عليه وآله است همچنين تلاوت آيات الاهى ، تزكيه و تربيت امّت و تعليم قرآن و حكمت از ديگر وظايف رسول خدا صلى اللَّه عليه وآله است .
بنابراين امام بعد از ايشان نيز بايد عهده دار اين وظايف باشد . روشن است كه براى انجام اين وظايف ، امام بايد داراى ويژگىهاى چون علم الاهى و عصمت باشد تا طريق خدا را بشناسد ، علوم قرآن را - كه تبياناً لكل شيء است - دارا باشد ، گنجينههاى حكمت در اختيارش باشد و راه تعليم و تربيت بندگان خداوند را بداند . آيا به راستى مردم توان درك اين خصوصيات را دارند و مىتوانند شخصى را كه حقيقتاً واجد اين ويژگىها باشد بشناسند تا بتوان گفت تعيين امام بر عهدهء خلق است ؟