كذب از تدليس بدتر است . « 1 »
ملا على قارى هم در شرح سخن ابن حجر مىگويد :
متى ( وقع ) أيالحديث بصيغة صريحة [ لا يجوز فيها ] أيفي [ السماع ] وهي لفظ أخبرني أو حدثني أو سمعته والحال أنه ثبت عدم السماع ، ( كان ) أيالراوي ( كاذباً ) وليس بمدلس أصلًا ؛ « 2 »
هر گاه حديثى با لفظ صريح در شنيدن [ از راوى ] نقل شود [ در حالى كه جايز نباشد ] يعنى از الفاظ أخبرني يا حدّثني يا سمعته [ كه بر شنيدن مستقيم و بدون واسطه دلالت كند ] استفاده شود و حال آن كه رواى از ايشان نشنيده ، [ چون در طبقهء بالاترى هستند ] ناقل حديث دروغگو محسوب مىشود و نه مدلس .
علاوه بر نقاط ضعف فوق ، وى با اميرالمؤمنين عليه السلام هم مخالف بوده است .
براساس برخى اقوال روزى حسن بصرى مشغول وضو بود و آب زيادى مصرف مىكرد . حضرت امير به وى متذكر شدند كه مصرف اين همه آب اسراف است . او در پاسخ اميرالمؤمنين عليه السلام گفت : ريختن اين مقدار آب اسراف است ولى اين همه خون كه تو ريختى اسراف نبود ! « 3 »
2 . مجاهد
( متوفاى 101 ) « 4 »
ابن حبان وى را در شمار ضعفا آورده است . برخى معتقد بودند كه مجاهد
هامش
( 1 ) . نخبة الفكر : 229 ، شرح نخبة الفكر : 1 / 419 ، تهذيب التهذيب : 2 / 235 .
( 2 ) . شرح نخبة الفكر : 1 / 419 .
( 3 ) . احتجاج : 1 / 171 در روايتى اميرالمؤمنين عليه السلام او را سامرى اين امّت معرفى كرد . و او را از دشمنان حضرت امير عليه السلام معرفى كردهاند و از جنگهاى آن حضرت ناراحت بود و با اين ناراحتى از دنيا رفت . براى اطلاع بيشتر دربارهء وى ر . ك : احتجاج : 1 / 402 ، بحار الانوار : 32 / 225 ، 41 / 302 .
( 4 ) . نقلهاى ديگر در وفات او : 102 ، 103 و 104 .