به نام « عمرو [ عمير ] ابن جرموز » شبانه و به هنگام استراحت ، زبير را ذبح كرد . « 1 »
بنابراين ، از مهمترين و اصلىترين عوامل شروع و ادامهء جنگ جمل ، عبداللَّه بن زبير بود كه اين اقدام وى به كشته شدن تعداد زيادى از مسلمانان انجاميد . به علاوه اين جنگ ، خروج بر امام زمان به شمار مىآيد ، زيرا آنان با اميرالمؤمنين عليه السلام به عنوان خليفهء مسلمين بيعت كرده بودند و خلافت ايشان را پذيرفته بودند ، در نتيجه قيام آنان در حقيقت مبارزه با اسلام و رسول اللَّه صلى اللَّه عليه وآله بود . گذشته از اين ، اميرالمؤمنين عليه السلام كسى بود كه رسول خدا صلى اللَّه عليه وآله در مورد ايشان فرمود :
من سبّ عليّاً فقد سبّني ؛ « 2 »
هر كس على را سب كند مرا سبّ كرده است .
هامش
( 1 ) . ر . ك : شرح نهج البلاغه : 2 / 168 و 137 ، الامامة والسياسة : 1 / 65 ، الفصول المهمه : 1 / 415 . يكى از اسرار الاهى در جنگ جمل آنست كه طلحه و زبير به دست اميرالمؤمنين عليه السلام و ياران ايشان كشته نشدند . طلحه از قاتلان عثمان بود و مروان هم قاتلان عثمان را مىشناخت وقتى طلحه و زبير ، عايشه را به بصره آوردند و آتش جنگ جمل را افروختند ، مروان نيز در لشكر عايشه بود . مروان همواره در صدد انتقام از قاتلان عثمان بود از اين رو فرصت را غنيمت شمرد و انتقام خون عثمان را از او گرفت .
در منابع اهل سنّت تصريح شده است : « قد ثبت ان قاتل طلحة هو مروان » .
ر . ك : [ اسد الغابه : 3 / 532 ، سير اعلام النبلاء : 1 / 40 ، المستدرك على الصحيحين : 3 / 406 و 416 ، تحفة الأحوذي : 10 / 168 ، عمدة القارى : 22 / 280 ، مشكاة المصابيح : 1 / 206 ] .
ابن سعد در طبقات الكبرى مىنويسد :
كان مروان مع طلحة في الخيل فرأى فرجة في درع طلحة فرماه به سهم فقتله [ الطبقات : 3 / 223 ] .
مروان با طلحه در لشكر بود پس در زره طلحه شكافى ديد ، تيرى به سوى او پرتاب كرد و او را كشت .
( 2 ) . سنن بيهقى : 5 / 132 حديث 9476 ، جامع الاحاديث : 20 / 368 حديث 22365 ، المستدرك على الصحيحين : 3 / 130 حديث 4615 و 4616 ، ذهبى در تلخيص المستدرك مىگويد : اين حديث صحيح است ، مسند احمد : 6 / 323 ، فيض القدير : 6 / 190 ، مجمع الزوائد : 9 / 175 . صاحب مجمع الزوائد مىگويد : « رجاله رجال صحيح غير أبي عبداللَّه جدلى وهو ثقة » .