( 12 ) احكام جُعاله
( مسأله 1841 ) جعاله آن است كه انسان قرار بگذارد در مقابل كارى كه براى او انجام مىدهند مال معينى بدهد ، مثلًا بگويد هر كس گمشده مرا پيدا كند ، هزار تومان به او مىدهم و به كسى كه اين قرار را مىگذارد جاعل و به كسى كه كار را انجام مىدهد عامل مىگويند ، و فرق بين جعاله و اينكه كسى را براى كارى اجير كنند ، اين است كه در اجاره بعد از خواندن صيغه ؛ اجير بايد عمل را انجام دهد و كسى هم كه او را اجير كرده اجرت را به او بدهكار مىشود ، ولى در جعاله عامل مىتواند مشغول عمل نشود و تا عمل را انجام ندهد ، جاعل بدهكار نمىشود .
( مسأله 1842 ) جاعل بايد بالغ و عاقل باشد و از روى قصد و اختيار قرار داد كند و شرعاً بتواند در مال خود تصرف نمايد ، بنابر اين جعاله آدم سفيهى كه مال خود را در كارهاى بيهوده مصرف مىكند و يا كسى از تصرف در مال خود ممنوع شده است صحيح نيست .
( مسأله 1843 ) كارى را كه جاعل مىگويد براى او انجام دهند ، بايد حرام نباشد و نيز بايد غرض عقلائى به آن تعلق گرفته باشد ، پس اگر بگويد هر كس شراب بخورد ، يا در شب به جاى تاريكى برود هزار تومان به او مىدهم ، جعاله صحيح نيست .
( مسأله 1844 ) اگر مالى را كه قرار مىگذارد بدهد معين كند مثلًا بگويد هر كس اتومبيل مرا پيدا كند ، اين گندم را به او مىدهم ، لازم نيست بگويد آن گندم مال كجاست و قيمت آن چيست . ولى اگر مال را معين نكند مثلًا بگويد كسى كه اتومبيل مرا پيدا كند ده من گندم به او مىدهم ؛ احتياط آن است كه خصوصيات آن را معين نمايد .