( مسأله 1788 ) اگر دو نفر از يك نفر طلبكار باشند ، يا دو نفر از دو نفر ديگر طلبكار باشند و بخواهند طلبهاى خود را به يكديگر صلح كنند ، چنانچه طلب آنان از يك جنس و وزن آنها يكى باشد مثلًا هر دو ده من گندم طلبكار باشند ؛ مصالحه آنان صحيح است و همچنين است اگر جنس طلب آنان يكى نباشد مثلًا يكى ده من برنج و ديگرى دوازده من گندم طلبكار باشد . ولى اگر طلب آنان از يك جنس و چيزى باشد كه معمولًا با وزن يا پيمانه آنان را معامله مىكنند ، در صورتى كه وزن يا پيمانه آنها مساوى نباشد ، مصالحه باطل است .
( مسأله 1789 ) اگر از كسى طلب دارد كه بايد بعد از مدتى بگيرد ، چنانچه طلب خود را به مقدار كمترى صلح كند و مقصودش اين باشد كه از مقدارى از طلب خود گذشت كند و بقيه را نقد بگيرد اشكال ندارد .
( مسأله 1790 ) اگر دو نفر چيزى را با هم صلح كنند ، با رضايت يكديگر مىتوانند صلح را به هم بزنند . و نيز اگر در ضمن مصالحه براى هر دو ، يا يكى از آنان ، حق به هم زدن مصالحه را قرار داده باشند ، كسى كه آن حق را دارد مىتواند صلح را به هم بزند .
( مسأله 1791 ) در احكام خريد و فروش گفته شد كه يازده مورد مىتوان معامله را فسخ كرد و در تمام اين موارد صلح را نيز مىتوان فسخ كرد مگر در دو مورد :
1 - خيار مجلس 2 - خيار حيوان .
اگر صلح تمام شد و يكى از دو طرف پشيمان گرديد حق فسخ ندارد هرچند متفرّق نشده باشند .
و همچنين گيرنده حيوان ، حق فسخ حيوان در سه روز ندارد .
( مسأله 1792 ) هرگاه صلح را به قيد نقد انجام دهد و يا قيد نكند امّا رويكرد صلح اين باشد كه وجه را به طور نقد بپردازد ، اگر در پرداخت وجه تأخير كرد مىتواند آن را به هم بزند .
( مسأله 1793 ) اگر چيزى را كه به صلح گرفته معيوب باشد ، مىتواند صلح را به هم بزند ، ولى نمىتواند تفاوت قيمت صحيح و معيوب را بگيرد .
( مسأله 1794 ) هر گاه مال خود را به كسى صلح نمايد و با او شرط كند كه بعد از مرگ چيزى را كه به تو صلح كردم وقف كنى و او هم اين شرط را قبول كند ؛ بايد به شرط عمل نمايد .
رسالهء توضيح المسائل (فارسى) — صفحة 401
مساهمون: الشيخ جعفر السبحاني
ص٤٠١