( مسألهء 1912 ) اگر دو نفر مقدارى گندم را در مقابل مقدار بيشترى از آن با يكديگر مصالحه ميكنند و ذمّهء يكديگر را برىء ميكنند ، مانعى ندارد .
( مسألهء 1913 ) دو نفر شريك در يك جنس مشاع ، اگر آن را قسمت كنند و سهم خود را با آنچه به او رسيده مصالحه كنند ، مانعى ندارد ، زيرا در اينجا معاوضهاى در كار نيست ، بلكه هدف تعيين حق هر يك از طرفين است . همچنين است اگر سهم كسى با ديگرى اشتباه شده ، هر كدام يكى را برداشته ، حق خود را با آن مصالحه كند .
( مسألهء 1914 ) معاملهء ربوى به دو شرط حرام است :
1 - كالا و بهاى آن هر دو از اجناسى باشند كه آنها را با وزن كردن و يا به وسيلهء پيمانه معامله ميكنند . ولى اگر هر دو يا يكى از آنها به وسيلهء شمارش معامله مىشود ، مثل تخم مرغ و اسكناس ؛ و يا به وسيلهء ديد زدن و يا با متر و وجب و امثال آنها اندازه گيرى مىشود ، مانند پارچه ؛ در اينجاها حكم ربا جارى نمى شود .
پس اگر 10 عدد تخم مرغ را با 12 عدد تخم مرغ ، يا 20 متر پارچه را با 30 متر پارچه معامله كنند ، مانعى ندارد .
( مسألهء 1915 ) ولى اگر معامله مدّتدار باشد و كالا و بهاى آن از يك جنس باشند و در تمام اوصاف يكسان باشند ، اگر مقدار مدتدار بيشتر باشد ، بنابر احتياط واجب جايز نيست . مثل اينكه 100 عدد تخم مرغ نقد را بفروشد در مقابل 110 عدد تخم مرغ به مدّت مثلًا يك ماه ، صحيح نيست .
( مسألهء 1916 ) اگر گندم و يا آرد گندم را با نان معامله كند ، و مقدار آنها متفاوت باشد ، مانعى ندارد ، به شرط اينكه نان را عددى محاسبه كنند
توضيح المسائل (عبادات ومعاملات) (فارسى) — صفحة 395
مساهمون: السيد محمد سعيد الحكيم
ص٣٩٥