( مسألهء 1647 ) گوش دادن به غيبت ، اگر مورد خطابِ غيبت كننده باشد ، حرام است ، زيرا اگر غيبت كننده شنوندهاى نداشته باشد به هدف خود نخواهد رسيد ، ولى اگر مخاطب او نباشد و شنيدنش به معناى رضا دادن به گفتهء او نباشد ، مانعى ندارد .
( مسألهء 1648 ) ردّ غيبت و دفاع از غيبت شونده واجب است ، به اين صورت كه سخنان او را طورى توجيه كند كه معلوم شود آن مطلب عيب نيست و يا عذر او را بيان كند و يا به نحوى او را از ادامه دادن غيبت منصرف كند . ولى اگر بداند كه با اين برخورد غيبت كننده جرأت بيشترى خواهد يافت و بيش از پيش براى عيب جوئى تحريك خواهد شد و دلايل بيشترى براى سخنان خود بيان خواهد كرد ، وجوب دفاع ساقط مىشود .
( مسألهء 1649 ) غيبت كننده علاوه بر توبه بايد از كسى كه غيبت او را كرده حلاليّت بطلبد ، اگر ممكن نباشد و يا بترسد كه اين كار مفاسدى به دنبال داشته باشد ، بايد در حق او استغفار نمايد و اين در همه مواردى كه ستمى بر بندهاى انجام شده جارى است .
توجه : گناهان كبيره به آنچه بيان شد اختصاص ندارد و شرح و بيان همه آنها در اين صفحات نمى گنجد و لذا به مقدار ياد شده بسنده كرديم ، چنان كه شرح گناهان غير كبيره نيز مجال بيشترى ميطلبد .
* * *
توضيح المسائل (عبادات ومعاملات) (فارسى) — صفحة 334
مساهمون: السيد محمد سعيد الحكيم
ص٣٣٤