( مسألهء 1563 ) مباحات اصلى ، چون سنگ ، ماسه ، گچ و امثال آنها تا هنگامى كه با حيازت به تملّك شخص درنيامده ، خمس ندارد .
( مسألهء 1564 ) چيزى كه خمس آن پرداخت شده و چيزى كه خمس نداشت ، مانند ميراثهاى معمولى ، اگر افزايش پيدا كند و اين افزايش به آن متّصل باشد و عرفاً با آن يكى باشد ، خمس ندارد ، مانند درختى كه بزرگ شود و حيوانى كه فربه گردد ، حتّى اگر آن درخت يا حيوان را بفروشند ، باز هم خمس ندارد .
( مسألهء 1565 ) چيزى كه خمس آن داده شده و يا خمس نداشت ، اگر چيزى به آن افزوده شود كه جدا از آن باشد و عرفاً با آن يكى نباشد ، خمس دارد ، مانند ميوه درخت ، پشم ، شير و بچهء حيوان ، اگر چه در مثل ميوه و پشم هنوز نچيده باشند و متّصل به درخت و حيوان باشند .
( مسألهء 1566 ) چيزى كه خمس آن داده شده و يا خمس نداشت ، اگر قيمتش در بازار بالا برود ، در زيادى قيمت آن خمس نيست ، خواه براى تجارت تهيه شده يا به عنوان ذخيره و يا براى هزينه كردن ، ولى هنوز مصرف نشده باشد .
( مسألهء 1567 ) جنسى كه براى تجارت خريدارى كرده و خمس آن را پرداخت نموده ، اگر قيمتش بالا رود و به قيمت بالا آن را بفروشد ، افزايش قيمت آن از منافع سال فروش محاسبه مىشود و خمس دارد .
( مسألهء 1568 ) چيزى كه به ارث غير منتظره يا هديه به دستش رسيده ، اگر قيمتش بالا رود و به قيمت بالا آن را بفروشد ، خمس ندارد .
( مسألهء 1569 ) چيزى كه خمس به آن تعلّق گرفته ، اگر افزايش پيدا كند ، خواه متصل يا منفصل باشد ، بر اصل و زياده خمس واجب مىشود ، و
توضيح المسائل (عبادات ومعاملات) (فارسى) — صفحة 305
مساهمون: السيد محمد سعيد الحكيم
ص٣٠٥