( مسألهء 1543 ) خمس در مورد معدن هنگامى واجب مىشود كه ارزش آنچه از يك محل استخراج مىشود ، پس از كسرِ هزينهء استخراج آن به 20 مثقال طلا ( يعنى در حدود 85 گرم طلا ) برسد .
سوم : گنج
( مسألهء 1544 ) گنج عبارت از مالى است كه از گذشتهء دور در زير زمين دفن شده و در اثر گذشت زمان از مالك و وارث آن خبرى در دست نيست .
( مسألهء 1545 ) وجوب خمس در گنج منحصر به درهم و دينار است كه مسكوك باشد ، پس در طلا و نقرهء غير مسكوك ( مانند شمش طلا ) و ديگر جواهرات كه از زير زمين يافت شود ، خمس نيست و يابندهء آن ميتواند آنها را تملّك نمايد و خمس ندارد ، مگر اين كه از مخارج سالانهاش بيشتر باشد .
( مسألهء 1546 ) جواهرات غير مسكوك و آثار عتيقهاى كه از زير زمين در ميآيد ، اگر معلوم باشد قبلًا در تملّك مسلمان بوده است ، بنابر احتياط واجب بين حكم مجهول المالك و ميراثى كه وارث ندارد ، جمع شود .
( مسألهء 1547 ) در گنج هنگامى خمس واجب مىشود كه به حدّ نصاب زكات برسد ، يعنى به مقدار 20 دينار و يا 200 درهم باشد .
( مسألهء 1548 ) اگر مجموع درهم و دينار يافت شده ، روى هم رفته به ارزش 20 دينار و يا 200 درهم باشد ، كفايت نمى كند ، بلكه بايد هر يك از آنها به تنهائى به اين حدّ برسد .
چهارم : جواهرات دريائى
( مسألهء 1549 ) جواهرات و هر چيز ديگرى كه به وسيلهء غوّاصى يا ابزار ديگر از دريا و يا رودخانه بيرون آورده مىشود ، خمس دارد .
( مسألهء 1550 ) بنابر احتياط واجب ، در چيزهايى كه خود به خود از
توضيح المسائل (عبادات ومعاملات) (فارسى) — صفحة 302
مساهمون: السيد محمد سعيد الحكيم
ص٣٠٢