منع فرمود ( نه اين كه نخرند و كار او را راه نيندازند ؛ بلكه ظالمانه نخرند و اجحاف نكنند . » « 1 »
امام صادق عليه السلام فرمود :
« فَارْبَحْ وَ لَا تُرْبِه ؛
از او بخر و سود ببر ؛ ولى اجحاف مكن . » « 2 »
آن حضرت در حديثى فرمود :
« فِي ذَلِكَ الزَّمَانِ أَقْوَامٌ يُبَايِعُونَ الْمُضْطَرِّينَ أُولَئِكَ هُمْ شِرَارُ النَّاسِ ؛ « 3 »
زمانى مىآيد كه عدهاى ( دوست دارند ) با اشخاص مضطر و درمانده خريدو فروش كنند ( تا سود بيشترى ببرند ) اينان بدترين مردم هستند ! »
شخصى خدمت امام صادق عليه السلام رسيد و عرض كرد : من در خواب يك مرد را ديدم كه بر اسب چوبى سوار بود و شمشيرش را به اين طرف و آن طرف حركت مىداد . من سخت از او ترسيدم . حضرت فرمود : تو قصد دارى فردى را در زندگى فريب دهى ، ازخدا بترس ! همان خدايى كه مرگ و حيات تو در درست اوست .
عرض كرد : گواهى مىدهم كه تو علم را از مخزن و معدن آن گرفتهاى ، راست گفتى ! يكى از همسايگان من مىخواهد مزرعه خود را بفروشد و چون خريدارى غير از من ندارد ، قصد داشتم آن را با قيمت ناچيز بخرم و اكنون از آنچه قصد داشتم انجام دهم توبه مىكنم . « 4 »
در بعضى از حراجها و مزايدهها معمولا قيمت پايهاى اعلام مىشود و هر كس بيشتر بخرد به او فروخته مىشود . در اصل اين كار اشكالى نيست و افراد با اختيار خودشان قيمت را افزايش مىدهند تا بتوانند جنس مورد نظر را بخرند ؛ ولى گاهى با صاحب كالا تبانى مىكنند و بدون اينكه قصد خريد داشته باشند قيمت را بالا مىبرند تا مشترى ناچار شود قيمت پيشنهادىاش را افزايش دهد . اين كار نوعى صحنهسازى
هامش
( 1 ) . اعلام الدين ، ص 105 .
( 2 ) . من لا يحضره الفقيه ، ج 3 ، ص 278 .
( 3 ) . وسائل ، ج 17 ، ص 448 .
( 4 ) . وسائل ، ج 17 ، ص 449 .