جواهرى پيدا كند كه قيمت آن 18 نخود طلا يا بيشتر باشد ، چنانچه آن حيوان مانند صدف باشد كه نوعاً در شكمش جواهر هست ، بايد خمس آن را بدهد و اگر اتّفاقاً جواهر خورده باشد ، در صورتى خمس آن واجب است كه به تنهايى يا با منفعتهاىديگر كسب او از مخارج سالش زيادتر باشد ، اگرچه احتياط مستحبّ آن است كه خمس آن را بدهند .
مسأله 1840 - اگر در رودخانههاى بزرگ مانند دجله و فرات فرو رود وجواهر بيرون آورد ، چنانچه در آن رود خانه جواهر عمل مىآيد ، بايد خمس آن رابدهد .
مسأله 1841 - اگر در آب فرو رود و مقدارى عنبر بيرون آورد كه قيمت آن 18 نخود طلا يا بيشتر باشد ، بايد خمس آن را بدهد و چنانچه از روى آب يا از كنار دريا به دست آورد ، اگر قيمت آن به مقدار 18 نخود طلا هم نرسد ، بنابر احتياط بايد خمس آن را بدهد .
مسأله 1842 - كسى كه كسبش غوّاصى يا بيرون آوردن معدن است اگر خمس آنها را بدهد و چيزى از مخارج سالش زياد بيايد ، لازم نيست دوباره خمس آن را بدهد .
مسأله 1843 - اگر بچهاى معدنى را بيرون آورد ، يا مال حلال مخلوط به حرام داشته باشد ، يا گنجى پيدا كند ، يا به واسطه فرو رفتن در دريا ، جواهرى بيرون آورد ، ولىّ او بايد خمس آنها را بدهد .
6 - غنيمت
مسأله 1844 - اگر مسلمانان به امر امام عليه السلام با كفّار جنگ كنند و چيزهائى در جنگ به دست آورند ، به آنها غنيمت گفته مىشود و مخارجى را كه براى غنيمت كردهاند ، مانند مخارج نگهدارى و حمل و نقل آن و نيز مقدارى را كه امام عليه السلام صلاح مىداند به مصرفى برساند و چيزهائى كه مخصوص به امام است ، بايد از غنيمت كنار بگذارند و خمس بقيّه آن را بدهند .
7 - زمينى كه كافر ذمّى از مسلمان بخرد
مسأله 1845 - اگر كافر ذمّى زمينى را از مسلمان بخرد ، بايد خمس آن را از همان