مسأله 1821 - اگر معدنى را كه در ملك ديگرى است بيرون آورد ، آنچه از آن به دست مىآيد اگر بدون اجازه مالك باشد ، مال صاحب ملك است و بايد خمس تمام آنچه را كه از معدن بيرون آمده اگر به مقدار نصاب باشد بدهد و مخارج استثناء نمىشود چون مالك خرجى نكرده است .
3 - گنج
مسأله 1822 - گنج مالى است كه در زمين يا درخت يا ديوار پنهان باشد و كسىآن را پيدا كند و طورى باشد كه به آن گنج بگويند .
مسأله 1823 - اگر انسان در زمينى كه ملك كسى نيست ، گنجى پيدا كند ، مال خود اوست و بايد خمس آن را بدهد .
مسأله 1824 - نصاب گنج همان اوّلين نصاب طلا و نقره در زكات است يعنىهركدام از طلا و نقره كه اوّلين نصاب آنها قيمتش كمتر باشد همان نصاب گنج است و مخارج به دست آوردن او از نصاب كم مىشود و خمس او بعد از اخراج مخارج است .
مسأله 1825 - اگر در زمينى كه از ديگرى خريده گنجى پيدا كند و بداند مال كسانى كه قبلًا مالك آن زمين بودهاند نيست مال خود او مىشود ، و بايد خمس آن را بدهد ولى اگر احتمال دهد كه مال يكى از آنان است بايد به او اطلاع دهد و چنانچه معلوم شود مال او نيست بايد به كسى كه پيش از او مالك زمين بوده اطلاع دهد و به همين ترتيب به تمام كسانىكه پيش از او مالك زمين بودهاند خبر دهد و اگر معلوم شود مال هيچيك آنان نيست ، مال خود او مىشود و بايد خمس آن را بدهد .
مسأله 1826 - اگر در ظرفهاى متعدّدى كه در يك جا دفن شده مالى پيدا كند كه قيمت آنها روى هم نصاب گنج باشد ، بايد خمس آن را بدهد ولى چنانچه در چند جا گنج پيدا كند ، هركدام آنها كه قيمتش به نصاب گنج رسيده باشد ، خمس آن واجب است و گنجى كه قيمت آن به نصاب نرسيده ، خمس ندارد .
مسأله 1827 - اگر دو نفر گنجى پيدا كنند كه قيمت آن به نصاب گنج كه 20 مثقال