« هفتم » مشهور آن است كه اگر در هواى صاف بواسطه تاريكى يقين كند كه مغرب شده و افطار كند ، بعد معلوم شود مغرب نبوده است قضا واجب مىشود ، ولى اگر در هواى ابرى به گمان اينكه مغرب شده افطار كند بعد معلوم شود مغرب نبوده ، قضا لازم نيست ، و ليكن بعيد نيست در صورت يقين يا اطمينان يا شهادت ثقه عارف به اين كه مغرب شده است قضا واجب نباشد ، و در صورت عدم احراز احتياطاً قضا واجب باشد بلكه اگر ملتفت باشد كه جائز نيست بدون احراز وقت افطار كند كفاره نيز بر او واجب مىشود .
« هشتم » آنكه براى خنك شدن يا بى جهت مضمضه كند ؛ يعنى آب در دهان بگرداند و بى اختيار فرو رود و همچنين است بنابر احتياط واجب اگر مضمضه براى وضوى غير نماز واجب باشد ، ولى اگر فراموش كند كه روزه است و آب را فرو دهد يا براى وضوى نماز واجب مضمضه كند و بى اختيار فرو رود ، قضا بر او واجب نيست .
« نهم » آنكه كسى از جهت اكراه يا اضطرار يا تقيه افطار كند ، لازم است قضاء نمايد و كفاره واجب نيست .
مسأله 1698 - اگر غير از آب چيز ديگرى را در دهان ببرد و بى اختيار فرو رود يا آب داخل بينى كند و بى اختيار فرو رود ، قضا بر او واجب نيست .
مسأله 1699 - مضمضه زياد براى روزهدار مكروه است و اگر بعد از مضمضه بخواهد آب دهان را فرو برد ، بهتر آن است كه سه مرتبه آب دهان را بيرون بريزد .
مسأله 1700 - اگر انسان بداند كه بواسطه مضمضه بى اختيار يا از روى فراموشى آب وارد گلويش مىشود ، نبايد مضمضه كند .
مسأله 1701 - اگر در ماه رمضان ، بعد از نگاه به افق يقين كند كه صبح
توضيح المسائل (فارسى) (1432 هـ) — صفحة 358
مساهمون: السيد محمود الهاشمي الشاهرودي
ص٣٥٨