بنابراين دلالت اين اسما بر معنى و شناخت آنها در حدّى به اسماى ديگر و شناخت مفاد آنها ارتباط دارد و به احتمالى هرچند بعيد شمرده شود ، محتمل است مفاد حديث معروفِ : « مَنْ ماتَ وَلَمْ يَعْرِفْ إِمامَ زَمانِهِ ، ماتَ مِيتَةً جاهِلِيَّةً » همين باشد ؛ چون امام كلمة اللَّه العليا و آية اللَّه العظمى و اسم اكبر الهى است ، كسى كه اين اسم را نشناسد ، خدا را نشناخته است ، چنانكه اگر كسى اسماء الحسناى الهى را نشناسد ، او را نشناخته است .
سخنى ديگر :
خواننده عزيز ، اين بحث بيش از اين قابل اطاله است ؛ ولى چون ظرافت و لطافت آن زياد است و با اندك لغزش قلم ، مطلب نامفهوم و بلكه ممكن است اشتباه عرضه شود ، از آن بيمناكم كه عبارات و الفاظم رسا نباشد و مطلب را چنانكه حقّ آن است ، نرساند . تا اين حدّ هم كه توضيح دادم ، چون كافى و خالى از قصور بيان نيست ، معذرت مىخواهم و با استشهاد به اين شعر با مضمون و محتوى :
وَإِنَّ قَمِيصاً خِيطَ مِنْ نَسْجِ تِسْعَةٍ * وَعِشْرِينَ حَرْفاً عِنْ مَعالِيهِ قاصِرٌ
سخن را به گونه ديگرى كه تعقيب بحث و موجب مزيد معرفت و بصيرت شود ، ادامه مىدهيم :
انسان در بين تمام انواع موجودات ممكن ، استعداد ترقى و كمالش از همه بيشتر است و چنان است كه از حضرت صادق عليه السلام روايت شده است :
« الصُّورَةُ الْانْسانِيَّةُ هِيَ أَكْبَرُ حُجَجِ اللَّهِ عَلى خَلْقِهِ ، وَهِيَ الْكِتابُ الَّذِي كَتَبَهُ بِيَدِهِ ، وَهِيَ الْهَيْكَلُ الَّذِي بَناهُ بِحِكْمَتِهِ ، وَهِيَ مَجْمُوعُ صُوَرِ الْعالَمِينَ ، وَهِيَ الْمُخْتَصَرُ مِنَ الْعِلْمِ فِي اللَّوْحِ الْمَحْفُوظِ » ؛ « 1 »
هامش
( 1 ) . حديث معروف است و صدر آن به اين متن در تفسير صافى ، در تفسير آيهء 2 سوره بقره نقل شده است : « الصورة الانسانية هى اكبر حجة اللَّه على خلقه و هى الكتاب الّذي كتبه اللَّه بيده » .