از آن استفاده مىكنيم . در اين مطالب كه به نقل ثابت مىشود ، همين قدر كه عقل حكم به امتناع آن نكند ، و حتى به طور اعجاز ، احتمال آن را بدهد قبول مىكنيم و تسليم هستيم .
چرا شما مىگوييد : اينگونه روايات متن دعاى ندبه را ضعيف يا خلاف عقل مىسازد ؟ اين روايت اين را مىپروراند كه در حال ممات پيغمبر صلى الله عليه و آله هم ، نسبت به ايشان مثل اين وظايف را كه در حال حيات انجام مىداديد - از قبيل استغاثه و توسل به آن حضرت - انجام بدهيد ، پيغمبر صلى الله عليه و آله مطّلع مىشود .
به علاوه مىتوان گفت : ظاهر اين اخبار ، بيان كننده فرق بين نحوه و كيفيت اطّلاع از قريب و بعيد و شنيدن و رسيدن نيست ، تا كسى مفهوم بگيرد و بگويد از دور نمىشنود ، بلكه ظاهر اين است كه براى دفع توهم كسانى كه ندا و سلام از بعيد را استبعاد مىنمايند - چون سلام در مقابل قبر مطهر و در نفس روضهء منوّره متعارف بوده و آن را مسموع مىدانستند - مىفرمايد ، سلام از قريب را كه مىشنود و سلام از بعيد هم به آن حضرت مىرسد ؛ يا خودش مىرسد ، چنانكه مقتضى اكثر روايات اين باب است ، و يا به وسيلهء ملائكه ، چنانكه روايت ضعيفى بر آن دلالت دارد .
غرض اين است كه آن را هم مىشنود ، نه اينكه مراد اين باشد كه از دور نمىشنود ؛ ولى از نزديك مىشنود .
به هر حال شنيدن از دور موضوعى است كه در دنياى ما عملى شده است .
نسبت به عالم برزخ كه معلوم نيست اين فاصلههاى زمان و مكان در آنجا مانع از شنيدن و رؤيت باشد ، يا نسبت به روح مقدّس پيغمبر و امام كه به مراتب لطيفتر و كاملتر از فرشته است مخصوصاً به طور اعجاز ، به هيچ وجه استبعاد ندارد .
ثالثاً : اينكه گاهى به عبارت دعا « فَبَلِّغْهُ مِنّا تَحِيَّةً وَسَلاماً » و گاهى به اينكه چون ملائكه نامهء اعمال را خدمت آن حضرت مىبرند و به ايشان عرضه مىدارند ،
سلسله مباحث امامت و مهدويت (فارسى) — صفحة 466
مساهمون: الشيخ لطف الله الصافي الگلپايگاني
ص٤٦٦