مواردى كه اعجاز و مصالحى اقتضا كند ، بر مجراى علوم عادّى و مادّى نوع بشر جريان مىيابد . مثلًا با زحمت و كوشش ، داروهاى انواع بيمارىها را كشف و بر قواى طبيعى مسلّط مىشوند ، يا با قدرت و نيروى بدنى و اسلحه و استقامت و شجاعت جهاد مىنمايند ، و دشمن را مغلوب مىسازند . ثانياً ، انبيا و ائمه عليهمالسّلام در روش زندگى و سلوك ، معاشرات و معاملات و مجالست با اصحاب و مؤمنين و اغيار و اخيار و فجّار ، به طور عادّى و متعارف رفتار مىفرمودند ، و به علم و قدرتى كه به آنها اعطا شده ، جز در موارد استثنايى ، عمل نمى كردند ؛ و از راه علم امامت از خود دفع خطر و فقر و امراض و ابتلائات را نمى فرمودند ؛ چون غير اين روش ، نقض غرض و منافى با حكمت و هدف بعثت انبيا و نصب ائمه هدى عليهمالسّلام است . ثالثاً ، تكاليف آن بزرگواران هم مثل ديگران اغلب در حدود علوم عادّى و متعارف بوده است ، و مأمور به ترتيب اثر به علوم خاصّى كه دارند ، نبوده اند . در مثل نهى « و لاتلقوا بأيديكم إلى التهلكة » ، مثل ديگران مأمور بوده اند كه به علم عادّى رفتار نمايند . تهلكه منهى عنه در آيه ، همان تهلكهاى است كه به علم عادّى و علمى كه براى غير امام حاصل مىشود ، معلوم مىگردد . آنان در انجام تكاليف ، شرايط عامّه را ملاحظه مىفرمودند ، مثلًا اگر اطّلاع از آب به نحو غيرعادّى داشتند ، تكليفشان مثل ديگران تيمّم بوده ؛ چنان كه در قضا و حكومت و تدبير امور نيز به همين نحو عمل مىكردند و به بينه و يمين حكم مىدادند . رابعاً ، شهادت از بهترين وسايل فوز و رستگارى و تقرّب به خداوند متعال است و با علم ، به استقبال آن رفتن ممدوح و پسنديده است . خامساً ، اتمام حجّت و انجام امتحاناتى كه خدا از بندگان خود مىنمايد ، به غير اين نحو كه آن بزرگواران به ظواهر عمل كنند ، امكان پذير نيست .
بهار بندگى (فارسى) — صفحة 27
مساهمون: الشيخ لطف الله الصافي الگلپايگاني
ص٢٧