در واقع آن كس كه به آسمان بركت و كمال بخشيد همان كسى است كه به انسان بركت و كمال مىبخشد ، و برجها در عين حال همان مواضع آشكار و بلند است ، و بنا بر عادت برج شهر « 30 » رمز و نماد آن است ، / 471 و خورشيد و ماه و ديگر ستارگان ثابت و سيّار برجهاى آسمانند ، و آن كس كه خورشيد و ماه و برجها را قرار داده همو صاحب بركت و كمال است ، پس شايستهتر آن كه به سوى او روى آوريم نه ديگرى ، زيرا او رحمان ( و مهربان ) است . پس چرا اين صفت ستوده از صفات پروردگار خود را نشناسيم ؟
[ 62 ] «
وَ هُوَ الَّذِي جَعَلَ اللَّيْلَ وَ النَّهارَ خِلْفَةً لِمَنْ أَرادَ أَنْ يَذَّكَّرَ أَوْ أَرادَ شُكُوراً
- و اوست كه شب و روز را براى كسانى كه مىخواهند به ياد آورند و عبرت گيرند يا شكرگزارى كنند از پى هم قرار داد . » خداوند هر يك از شب و روز را يكى به دنبال ديگرى قرار داده است ، پس اگر شب دوام يابد زندگانى و كسب معاش نابود مىشود ، و اگر روز دوام يابد آسايش از ميان مىرود .
اما انسان چه وقت در حالت تذكّر و يادآورى به خويش است ؟ در شب هنگام .
و چه وقت نعمتها را به دست مىآورد و خدا را شكر مىگزارد ؟ به هنگام روز .
و چه قدر روند عبارت زيباست آنجا كه مىگويد : شب را براى كسانى كه مىخواهند متذكّر باشند قرار داد ! پس هنگامى كه صداها آرام مىشود ، و جانداران از جنبش مىايستند ، و خاموشى فراگير مىشود ، آنجا كه همهء مردم به بستر خواب مىروند ، و جدان مؤمن زنده مىشود تا با پروردگار خود راز و نياز كند «
إِنَّ ناشِئَةَ اللَّيْلِ هِيَ أَشَدُّ وَطْئاً وَ أَقْوَمُ قِيلًا
هامش
( 30 ) - مراد شهرهاى قديم است كه برج و بارو داشتند - م .