/ 418
بيم و اميد
[ 26 ] «
الْمُلْكُ يَوْمَئِذٍ الْحَقُّ لِلرَّحْمنِ
- فرمانروايى در آن روز - براستى - از آن خداى رحمان است . . . » با وجود آن كه فرمانروايى همه وقت و در هر حال از آن خداست ، امّا در روز قيامت فرمانروايى خدا به صورتى آشكارتر و بزرگتر جلوهگر مىشود ، و آيات در اين مورد صفت رحمت و مهربانى الهى را ياد آور شدهاند ، نه صفت خشم را ، براى آن كه اشاره كنند در آن هنگام كه نيرو و قدرت نامحدود پروردگار جلوهگر مىشود ، روند مطلب قرآن به ما اميد رحمت گستردهء او را مىدهد ، ولى ما را از اين كه فرصت را از دست دهيم و از مهربانى او استفاده نكنيم بر حذر مىدارد ، و انسان چقدر بايد بدبخت باشد كه بهرهجويى از مهربانى خدا را كه همه چيز را در برگرفته است از دست بدهد ؟ ! «
وَ كانَ يَوْماً عَلَى الْكافِرِينَ عَسِيراً
- و براى كافران روزى دشوار خواهد بود . » وقتى انسان به رحمت و مهربانى خدا مىنگرد اميد و آرزوى او مىافزايد ، بدان درجه كه تصوّر مىكند نزد خدا عذابى وجود ندارد ، و او همهء مردم را به بهشت گستردهء خود وارد خواهد كرد .
ولى وقتى بشر به نافرمانيهاى خود ، و مخالفتش با پروردگار خويش مىانديشد ، احساس مىكند كه هر عذابى در حقّ او اندك است ، از اين رو معادلهاى قرآنى را در گفتار خداى تعالى مىيابيم كه : «
الْمُلْكُ يَوْمَئِذٍ الْحَقُّ لِلرَّحْمنِ
- فرمانروايى در آن روز - براستى - از آن خداى رحمان است » از يك سو و «
كانَ يَوْماً عَلَى الْكافِرِينَ عَسِيراً
- و براى كافران روزى دشوار خواهد بود » از سوى ديگر . و اين معادلهء توازن روانى ميان مهربانى و خشم است كه واجب است بر رفتار انسان منعكس شوند .