مسأله اول : تعريف معروف و منكر ، وحكمِامربه مستحب
گروهى گفتهاند : معروف عبارت است از هر كار پسنديدهاى كه افزون بر خوبى ، داراى وصف زائدى باشد كه يا خودِ انجامدهنده آن را بشناسد و يا به آن راهنمايىاش كنند ؛ و منكَر هر كار زشتى است كه يا خودِ انجامدهنده آن را بشناسد و يا ديگران به آن راهنمايىاش كنند « 1 » . بنابراين ، معروف كار مستحب ، و منكر ، كار حرام را نيز شامل مىشود . لذا ، وجوبِ نهى از منكر مانند وجوبِ امر به واجب ، مطلق است ، و تنها موردى كه قابل بحث است حكمِ امر به مستحب است كه چون هيچ راهى براى واجب دانستن آن وجود نداشته و دليلى نيز بر اختصاص حكم به وجوب نيست ، عدّهاى آن را غيرلازم تصوّر كردهاند .
در مقابل اين نظر ، گروهى نيز آن را بهخاطر اطلاقِ ادّله ، واجب مىدانند . به عنوان مثال در كتاب جواهرالكلام آمده است : « اگر اجماع نبود ، امكان داشت بگوييم وجوبِ امر به معروف شامل اين دو نيز مىشود ، اگر چه مستحب ، بر مأمور واجب نشده است « 2 » . امّا
هامش
( 1 ) . شرائع الاسلام ، ج 1 ، ص 258 ؛ تحرير الاحكام ، ج 2 ، ص 239 ؛ مطلب المهذب البارع ، ج 2 ، ص 325 نيز شبيه اين مطلب است .
( 2 ) . جواهر الكلام ، ج 1 ، ص 364 .