وَ مَنْ خَذَلَهُما خَذَلَهُ اللهُ عَزَّ وَ جَلَّ » « 1 » ؛
« امر به معروف و نهى از منكر دو مخلوق الاهى است ، هركه آنها را يارى و اجرا كند مورد نصرت و رحمت خدا قرار مىگيرد ؛ و هر كه آنها را ترك و رها گرداند مورد خذلان و عِقاب قرار مىگيرد » .
راغب مىگويد : « خَلق و خُلق » - به فتح و ضمّ خاء - در اصل مانند شَرب و شُرب ، و صَرم و صُرم است . خَلق - به فتح خاء - مخصوص هيأتها ، شكلها و صورتهايى است كه با چشم ديده مىشود ، و خُلق - به ضم خاء - مختصّ به نيروها و سجايايى است كه با بصيرت درك مىشود . خداوند متعال مىفرمايد : وَإِنَّكَ لَعَلى خُلُقٍ عَظِيمٍ « 2 » و : إِنْ هَذَا إِلَّا خُلُقُ الْأَوَّلِينَ « 3 » . « 4 »
بنابراين ، منظور از روايت شريفه - كه به طرق متعدد روايت شده و شبيه روايت : « وَ إنّ الْأَمْرَ بالْمَعْروُفِ وَالنَّهْى عَنِ الْمُنكَرِ لَخَلْقانِ مِنْ خَلْقِ اللهِ سبحانَهُ ، و إنّهُما لَا يُقَرِّبَانِ مِنْ أَجَلٍ ، وَلَا يَنْقصَانِ مِنْ رِزْقٍ » « 5 » در نهج البلاغه است - اين است كه امر به معروف و نهى از منكر دو ويژگى از خصلتهاى خداوند است ، پس هر كه در اقامهى آنها يارى برساند ، خداوند متعال را يارى كرده و هر كه
هامش
( 1 ) . اصول كافى ، ج 5 ، ص 59 ، ح 11 ؛ وسائل الشيعه ، ج 16 ، ص 124 ، ح 21146 ؛
( 2 ) . « و در حقيقت تو به نيكو خلقى عظيم آراستهاى » ؛ قلم ( 68 ) : 4 .
( 3 ) . « اين ( مسألهى حيات و موت كار طبيعت و خوى جهان و ) سرنوشت همهى پيشينيان است » ؛ شعرا ( 26 ) : 137 .
( 4 ) . مفردات غريب القرآن ، ص 158 .
( 5 ) . « امر به معروف و نهى از منكر دو مخلوق الاهى هستند ، نه اجلى را نزديك مىكنند و نه رزقى را كم مىكنند » ؛ نهج البلاغه ، ص 219 ، خطبهها ، خطبه 156 .