كُلُّهَا وَالْجِهَادُ فِى سَبِيلِ اللهِ ، عِنْدَ الْأَمْرِ بالْمَعْرُوفِ وَالنَّهْى عَنِ الْمُنكَرِ إِلَّا كَنَفْثَةٍ فِى بَحْرٍ لُجِّى وَإِنَّ الْأَمْرَ بالْمَعْروُفِ وَالنَّهْى عَنِ الْمُنكَرِ لَا يُقَرِّبَانِ مِنْ أَجَلٍ ، وَلَا يَنْقصَانِ مِنْ رِزْقٍ ، وَأَفضَلُ مِنْ ذلِكَ كُلِّهِ كَلِمَةُ عَدْلٍ عِنْدَ إِمَامٍ جَائِرٍ » « 1 » ؛
« گروهى منكر را با دست ، زبان و قلب انكار مىكنند ، پس آنان تمامى خصلتهاى نيكو را در خود گرد آوردهاند . گروهى ديگر منكر را با زبان و قلب انكار كرده ، امّا دست به كارى نمىبرند ، پس چنين كسى دو خصلت از خصلتهاى نيكو را گرفته و ديگرى را تباه كرده است . بعضى نيز منكر را تنها با قلب انكار كرده و با دست و زبان خويش اقدامى ندارند ، پس دو خصلت را كه شريفتر است تباه ساخته و يك خصلت را به دست آوردهاند . بعضى ديگر منكر را با زبان و قلب و دست رها ساختهاند كه چنين كسى از آنان ، مردهاى ميان زندگان است . تمام كارهاى نيكو و جهاد در راه خدا ، در مقابل امر به معروف و نهى از منكر ، چونان قطرهاى بر درياى موّاج و پهناور است ؛ و همانا امر به معروف و نهى از منكر ، نه اجلى را نزديك مىكند و نه از مقدارِ روزى مىكاهد ، و از همه اينها برتر ، سخن حقّ در پيش روى حاكم ستمكار است » .
و در روايت ابوجحفه آمده است كه گفت : « از اميرالمؤمنين ( ع ) شنيدم كه فرمود : " أَوَّلُ مَا تُغْلَبُونَ عَلَيْهِ مِنَ الْجِهَادِ الْجِهَادُ بِأَيْدِيكُمْ ، ثُمَّ بِأَلْسِنَتِكُمْ ، ثُمَّ بِقُلُوبِكُمْ ؛ فَمَنْ لَمْ يَعْرِفْ بِقَلْبِهِ مَعْرُوفاً ، وَلَمْ يُنْكِرْ
هامش
( 1 ) . نهج البلاغه ، ص 542 ، باب حكم ، ش 374 .