بوده است .
امام صادق عليه السلام را با سَم به شهادت رسانيدند . هنگامى كه آن حضرت را مسموم كردند و سم در بدنِ ايشان تأثير كرد ، ايشان همهء افراد خانوادهشان را دعوت كردند .
همه جمع شدند و مواظب بودند كه ببينند امام صادق عليه السلام در آخرين ساعات و لحظاتِ زندگى چه مىفرمايند . امام صادق عليه السلام به عنوان آخرين پيام و وصيتِ مهمّ خود ، فرمودند :
« انَّ شَفاعَتَنا لا تَنالُ مُسْتَخِفّاً بِالصَّلاةِ » « 1 »
اى خاندان من ! بدانيد كه شفاعتِ ما اهلبيت عصمتْ شامل افرادى كه نماز را سبك و خوار بشمارند ، نمىشود .
نماز را بخوانيد و مواظبِ نمازتان باشيد .
حقّ آن را ادا كنيد . نماز را اوّلِ وقت به جاى آوريد و در حدّ امكان ، آن را به جماعتْ به جا آوريد تا از نمازگزاران محسوب شويد .
سپس حضرت امام صادق عليه السلام فرمودند كه پولى را كه در اختيار ايشان بود ، بياورند و آن پول را بين خاندان خود ، تقسيم كردند .
يكى از افراد خاندان ايشان ، فردى به نام حسن افطَس بود . وى از فرزندزادگان امام حسن عليه السلام است و با امام صادق عليه السلام روابط خوبى نداشت . او مىخواست امام صادق عليه السلام را ترور كند . حتى يك بار با دشنه به آن حضرت ، حمله كرد تا ايشان را بكشد ؛ ولى او را گرفتند و نتوانست هدفِ خود را عملى كند .
يكى از افرادى كه امام صادق عليه السلام براى او پول فرستادند ، همين حسن افطس بود كه امام صادق عليه السلام هفتاد دينار براى او فرستادند .
امام صادق عليه السلام كنيزى به نام « سالمه » داشت .
وى به امام صادق عليه السلام عرض كرد : حسن افطس هميشه عليه شما تبليغ و دروغپراكنى مىكند .
چند مدت پيش هم با دشنه به شما حمله كرد كه شما را ترور كند . با اين همه ، آيا شما براى او پول مىفرستيد ؟
اما صادق عليه السلام فرمودند : او هر كارى كرده ، از نظر من مهم نيست . من به وظيفهء خودم عمل مىكنم . آيا شما نمىخواهيد من از مصاديقِ اين آيهء شريفه باشم كه خداوند مىفرمايد :
« وَ الَّذينَ يَصِلُونَ ما امَرَ اللَّهُ بِهِ انْ يُوصَلَ وَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ وَ يَخافُونَ سُوءَ الْحِسابِ » « 2 »
[ آنان كه آنچه را خدا به پيوستنِ آن فرمان داده ، پيوند مىدهند و از پروردگارشان مىترسند و از سختىِ بازخواستِ خداوند بيمناكاند . ]
امام صادق عليه السلام اولين كسى است كه حوزههاى علميه را بنيانگذارى كرد .
چهل هزار نفر از دانشجويان شيعه و سنّى از امام صادق عليه السلام كسب فيض كرده و از ايشان روايت نقل كردهاند .
حتى بسيارى از بزرگان اهل سنت مانند ابو حنيفه و مالك بن انس كه دو تن از امامان چهارگانهء اهل سنت هستند و سفيان ثورى ، سفيان بن عُيَينَه و يحيى بن سعيد انصارى كه همه از فقيهان و بزرگان اهل سنت بودند ، از فيض حضور امام صادق عليه السلام كسب فيض نموده و از ايشان روايت نقل كردهاند و به شاگردىِ امام صادق عليه السلام افتخار مىكردند .
از ابو حنيفه نقل كردهاند كه بارها گفته است : « لَوْلَا السَّنَتانِ لَهَلَكَ نُعْمان » ؛ يعنى اگر من دو سال از دوران تحصيلم را در خدمت امام صادق عليه السلام نگذرانده بودم و آن دو سال را از عمر من بر مىداشتند ، من روى سعادت را نمىديدم . اين سخن ابو حنيفه را
هامش
( 1 ) - ر . ك : علامه مجلسى ، بحار الانوار ، ج 47 ، ص 2 و ج 79 ، ص 227 .
( 2 ) - سورهء رعد ( 13 ) ، آيهء 21 .