كه پروردگارِ تو به بنى اسرائيل داده بود بدان سبب كه شكيبايى ورزيده بودند ، به كمال رسيد و هر چه را فرعون و قومش مىساختند و كاخهايى را كه بر مىافراشتند ، ويران كرديم . ]
خداوند در اين آيه مىفرمايد : وقتى كه ما خواستيم مستضعفين را روى كار بياوريم ، وقتى كه خواستيم زمين را از شرق تا غرب به دستِ اينها بدهيم ، اوضاع سابق را به هم زديم .
« وَ دَمَّرْنا ما كانَ يَصْنَعُ فِرْعَوْنُ وَ قَوْمُهُ » « 1 »
[ و هر چه را فرعون و قومش مىساختند ، ويران كرديم . ]
حكومت ستمگران را به هم زديم و آنها را از بين برديم ؛ زيرا ممكن نبود كه روى بناى آنها ، بنايى ساخت ؛ ما از نو بنا كرديم .
جامعهء ما ، نظام ما ، مذهب ما و حكومت ما ، همه متعلق به مستضعفين است . پيامبر ما هم پيامبر مستضعفين بود . در كتاب بحار الانوار نقل شده است كه :
« انَّ الْمُؤَلَّفَةَ قُلُوبُهُمْ جاؤُوا الى رَسُولِ اللَّهِ . » « 2 »
بعضى از افرادى كه از اسلام ترسيده بودند ، فرار كرده بودند و در مقابلِ اسلامْ موضعگيرى و سنگاندازى مىكردند ، پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله براى اينكه اينها را از موضعشان تغيير دهد تا از لجاجت دست بردارند ، چيزهايى به اينها داد و محبتهايى به اينها نمود . اين افراد را « مؤلَّفةُ قلوبُهم » مىناميدند . اينها از راهِ تأليف قلوب ، جذب اسلام شدند ؛ اما فكرشان را رها نكردند .
وقتى كه فرارىها وضع را آرام ديدند ، آمدند پيشِ پيامبر صلى الله عليه و آله و گفتند :
« يا رَسُولَ اللَّهِ انْ جَلَسْتَ فى صَدْرِ الْمَجْلِسِ وَ نَحَّيْتَ عَنَّا هؤُلاءِ وَ رَوائِحَ صَنانِهِمْ جَلَسْنا نَحْنُ الَيْكَ وَ اخَذْنا عَنْكَ . » « 3 »
يعنى اى رسول اللّه صلى الله عليه و آله ! اگر ترتيبِ جديدى به منزل و اتاق خود بدهيد ، در بالاى اتاقْ تشكى بيندازيد و خودتان روى آن بنشينيد ، يك دربانى هم در جلوِ در بايستد تا مانع از ورود اين فقرا و پا برهنهها بشود كه بدنشان و لباسشان بو مىدهد ، و ديگر اين فقرا به جلساتِ شما نيايند ، ما مىآييم خدمتِ شما و جلساتى با شما تشكيل مىدهيم .
جلسات را رونق مىدهيم و براى تقويتِ اسلام كار مىكنيم و اگر شما اين پيشنهاد را بپذيريد ، همهء آنها كه فرار كردهاند ، بر مىگردند و راضى مىشوند . ديگر ، مخالف و ضدّ انقلابى هم باقى نمىمانَد !
هنگامى كه آيهء « وَ اصْبِرْ نَفْسَكَ . . . » « 4 » نازل شد ، خداوند به پيامبر صلى الله عليه و آله دستور داد كه اين مستضعفين و پا برهنهها را رها و دور نكن .
« قامَ النَّبِىُّ يَلْتَمِسُهُمْ فَاصابَهُمْ فى مُؤَخَّرِ الْمَسْجِدِ يَذْكُرُونَ اللَّهَ » « 5 »
پيامبر صلى الله عليه و آله به دنبال اينها آمد ، ديد گروهى بيچاره و مستضعف نشستهاند و به ذكرِ خداوند مشغول هستند . فقالَ صلى الله عليه و آله :
« الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذى لَمْ يُمِتْنى حَتّى امَرنى
هامش
( 1 ) - همان .
( 2 ) - ر . ك : علامه مجلسى ، بحار الانوار ، ج 22 ، ص 44 .
( 3 ) - همان .
( 4 ) - / سورهء كهف ( 18 ) ، آيهء 28 : « و همراه با كسانىكه هر صبح و شام پروردگارشان را مىخوانند و خوشنودىِ او را مىجويند ، خود را به صبر وا دار . و نبايد چشمانِ تو براى يافتنِ پيرايههاى اين زندگى دنيوى از اينان منصرف گردد . و از آن كه دلش را از ذكر خود بى خبر ساختهايم ، و از پىِ هواى نفسِ خود مىرود و در كارهايش اسراف مىورزد ، پيروى مكن . »
( 5 ) - / ر . ك : علامه مجلسى ، بحار الانوار ، ج 22 ، ص 44 .