آب گلآلود ماهى مىگيرد » يا « ريشش گير است » و صدها نظاير آن ؟ حقيقت مطلب چيست ؟
آيا اين مطلبى است كه از اخبار جهان غيب است و قرآن براى اولين بار مطرح نموده يا قبلا هم در ميان مردم بوده و در جزيره عربستان چنين چيزى را مىشناختند ، لذا براى آنها شنيدن اين سخن تازگى نداشت ؟ و آيا در اديان سابق همچنين چيزى هست يا نه ؟
ابن عاشور بحث را در اين جا به سوره حاقه حواله داده است و در آن جا در تفسير آيه شريفه : فَإِذَا نُفِخَ فِي الصُّورِ نَفْخَة وَاحِدَة « 1 » ، بحث نسبتاً مفصلى انجام داده ، ولى درباره سؤال مورد نظر اكتفا كرده به اين كه : ( نُفِخَ فِى الصّور ) عبارت است از امر تكوينى خداوند به زنده شدن مردگان از قبور مانند قشون ميدان جنگ . « 2 »
سيد قطب در تفسير « فى ظلال القرآن » در سوره مدّثّر متعرض اين مطلب نشده است ، شايد در سورههاى ديگر بحث كرده باشد ؛ همچنين مرحوم شيخ در تبيان و مرحوم طباطبايى در الميزان متعرض اين مسأله نشدهاند ، شايد در سورههاى قبل از آن بحث كردهاند ؛ قرطبى هم به سوره نمل و انعام ارجاع داده است .
صاحب تفسير روح البيان پس از شرح « نقر فى الناقور » مىگويد :
« اين جريان مربوط به نفخه دوم است ، چون در نفخه اول همه زندهها مىميرند و در نفخه دوم همه مردهها زنده مىشوند نافخ هم
هامش
( 1 ) . سوره حاقه ، آيه 13 .
( 2 ) . ر . ك : ابن عاشور ، التحرير و التنوير ، ج 29 ، ص 124 .